Ładowanie koszyka...
Propolis – na co pomaga, właściwości lecznicze i jak stosować kit pszczeli?
Propolis – najważniejsze informacje 🐝
Propolis (kit pszczeli) to żywiczna substancja wytwarzana przez pszczoły, zawierająca ponad 300 związków bioaktywnych – flawonoidy, kwasy fenolowe i terpeny. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwzapalnie. Stosowany na gardło, żołądek, zatoki, rany i wsparcie odporności.
| Co warto wiedzieć | Odpowiedź |
|---|---|
| Główne działanie | Przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne |
| Dawka z badań klinicznych | 300–900 mg ekstraktu/dzień (doustnie) |
| Najlepsza forma | Standaryzowany ekstrakt (kapsułki lub spray) |
| Nalewka domowa | 50g kitu pszczelego na 500 ml spirytusu 70%, maceracja(dojrzewanie) 7 do 14 dni |
| Kuracja | 2–4 tygodnie z przerwą 1–2 tygodnie |
| Główne przeciwwskazanie | Alergia na produkty pszczele (0,5–1,5% populacji) |
Co to jest propolis – czym jest kit pszczeli? 🍯
Kit pszczeli (propolis) to żywiczna substancja, którą pszczoły wytwarzają z soków i żywic drzew (topola, brzoza, kasztanowiec), wzbogacając je własnymi enzymami. Pszczoły używają go do uszczelniania ula i tworzenia sterylnej bariery przed bakteriami, grzybami i wirusami.
Nazwa „propolis” pochodzi z greckiego: pro (przed) + polis (miasto) – dosłownie „obrona miasta”. I faktycznie – w ulu propolis jest naturalnym systemem dezynfekcji.
Skład propolisu – flawonoidy, kwasy fenolowe i inne związki aktywne
Przeglądy naukowe identyfikują w propolisie ponad 300 substancji biologicznie czynnych. Najważniejsze grupy:
- 🟡 Flawonoidy – pinocembryna, galangina, chryzyna, kwercetyna, CAPE (ester kwasu kawowego z fenyloetanolem) – odpowiadają za działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne
- 🟤 Kwasy fenolowe – kafeowy, ferulowy, cynamonowy – działanie przeciwbakteryjne
- 🌿 Terpeny – działanie przeciwgrzybicze i immunomodulujące
- 🐝 Woski, żywice, olejki eteryczne – nośniki i stabilizatory
Ważne: Skład propolisu zależy od regionu. Europejski propolis (z topoli) jest bogaty w flawonoidy i kwasy fenolowe. Brazylijski zielony propolis ma więcej diterpenów prenylowanych (artepillina C) o silnym działaniu immunomodulującym. Polskie produkty zawierają zwykle propolis typu europejskiego – o najlepiej przebadanym profilu.
Propolis a pierzga i pyłek pszczeli – czym się różnią?
| Produkt | Co to jest? | Główne działanie |
|---|---|---|
| 🐝 Propolis (kit) | Żywice roślinne + enzymy pszczele | Przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne |
| 🌸 Pyłek pszczeli | Ziarna pyłku + nektar + enzymy | Odżywczy (białko, witaminy, karotenoidy) |
| 🍞 Pierzga | Pyłek sfermentowany w plastrze | Odżywczy + probiotyczny (kwas mlekowy, wit. B) |
Najprościej: propolis „leczy i chroni”, pyłek i pierzga „odżywiają i wzmacniają”. Można je stosować razem – uzupełniają się.
Na co pomaga propolis – właściwości lecznicze? 💪
Propolis ma najsilniejsze dowody na działanie przeciwbakteryjne i wsparcie odporności, obiecujące dane na gardło i drogi oddechowe (RCT 2021) oraz wstępne sygnały dla żołądka i ran.
Propolis na gardło i przeziębienie – naturalny antybiotyk?
W randomizowanym badaniu z 2021 roku (122 osoby z infekcją górnych dróg oddechowych) spray z propolisem topolowym stosowany 3× dziennie przez 5 dni skrócił czas trwania objawów o ok. 2 dni vs placebo. Po 3 dniach 83% osób w grupie propolisu miało ustąpienie objawów vs 72% w placebo.
Propolis działa na ból gardła na dwa sposoby: miejscowo (hamuje bakterie, zmniejsza stan zapalny błony śluzowej) i ogólnoustrojowo (moduluje odpowiedź immunologiczną – pobudza komórki NK i makrofagi).
Czy to „naturalny antybiotyk”? Uczciwie: propolis nie zastąpi antybiotyku w ciężkim zakażeniu bakteryjnym. Przeglądy naukowe określają go raczej jako „naturalny środek o szerokim spektrum przeciwbakteryjnym, potencjalnie wspierający antybiotykoterapię”. Ma działanie wobec gronkowca złocistego (w tym MRSA), paciorkowców i grzybów Candida – ale głównie w badaniach laboratoryjnych. Brakuje dużych badań, w których propolis zastępowałby antybiotyk.
Propolis na żołądek i jelita
Propolis chroni błonę śluzową żołądka – w modelach zwierzęcych łagodził uszkodzenia wywołane lekami (NLPZ) i alkoholem. W kontekście Helicobacter pylori: aktualny przegląd z 2025 roku ocenia propolis jako obiecujący środek wspomagający standardową terapię eradykacyjną, ale nie jako monoterapię – jedno małe badanie kliniczne z samym propolisem nie osiągnęło skutecznej eradykacji.
Przy refluksie, niestrawności i IBS dane kliniczne u ludzi są ograniczone do małych badań, często jako część preparatów złożonych. Wyniki obiecujące, ale potrzeba więcej badań.
👉 Przeczytaj też: Narine – probiotyk na jelita (synergia z propolisem)
Propolis na zatoki
Przy zapaleniu zatok propolis działa zarówno przeciwbakteryjnie (na bakterie w zatokach), jak i przeciwzapalnie (zmniejsza obrzęk błony śluzowej). Sposoby stosowania:
- 💨 Inhalacje: 10–15 kropli nalewki na miskę gorącej (nie wrzącej!) wody, wdychać parę przez 10 minut
- 🌫️ Spray do nosa z propolisem – gotowe preparaty
- 💊 Doustnie: krople propolisowe 2–3× dziennie jako wsparcie ogólnoustrojowe
Optymalne podejście to łączenie inhalacji z doustnym stosowaniem. Ale pamiętaj: przy przewlekłym zapaleniu zatok konieczna jest wizyta u laryngologa.
Propolis na rany, skórę i opryszczkę
Maści i kremy z propolisem (3–10% stężenia) przyspieszają gojenie ran chirurgicznych i oparzeń w małych badaniach. W przypadku opryszczki wargowej: w kilku starszych badaniach krem z 3% propolisem skracał czas gojenia w podobnym stopniu co acyklowir 5%. W trądziku – żele z propolisem redukowały liczbę zmian zapalnych vs placebo, choć dane są ograniczone. Przeglądy 2022–2025 podkreślają też zastosowania w stomatologii – propolis w postaci płukanek lub żeli pomaga przy aftach, zapaleniu dziąseł i gojeniu po zabiegach.
Jak stosować propolis – formy suplementacji? 🏷️
Najlepsze dane kliniczne (2020–2026) dotyczą standaryzowanego sprayu gardłowego i kapsułek z suchym ekstraktem – obie formy mają potwierdzoną skuteczność w RCT. Nalewka domowa to tradycyjna, ale mniej standaryzowana opcja.
| Forma | Zalety | Wady | Dla kogo? |
|---|---|---|---|
| Kapsułki (suchy ekstrakt) | Standaryzowana dawka, wygodne | Brak działania miejscowego | Odporność, żołądek, jelita |
| Spray do gardła | Działanie miejscowe + ogólne, najlepsze RCT | Krótki kontakt z gardłem | Ból gardła, infekcje |
| Krople (nalewka etanolowa) | Tradycyjna, wszechstronna | Zawiera alkohol, niestandaryzowana | Dorośli, inhalacje, zewnętrznie |
| Krople bezalkoholowe | Bez alkoholu | Mniej flawonoidów, mniej danych | Dzieci, ciąża (po konsultacji) |
| Tabletki do ssania | Wygodne, smak | Niska dawka | Ból gardła (doraźnie) |
| Miód z propolisem | Smaczny, łatwy w stosowaniu | Niska standaryzacja | Profilaktyka, dzieci >1 roku |
Krople propolisowe, spray i tabletki – co wybrać?
Na ból gardła i przeziębienie – spray lub tabletki do ssania (działanie miejscowe na błonę śluzową). Na jelita, żołądek, odporność ogólną – kapsułki ze standaryzowanym ekstraktem. Na zatoki – nalewka do inhalacji. Na rany i opryszczkę – maść/krem 3–10%. Ważne: wybieraj produkty z podaną standaryzacją (np. zawartość polifenoli w mg), bo dwie nalewki domowe mogą mieć zupełnie różną moc.
👉 Przeczytaj też: Jak wybrać suplementy diety – praktyczny poradnik
Miód z propolisem
Miód z propolisem łączy działanie kojące miodu (otula gardło, łagodzi kaszel) z aktywnością biologiczną propolisu. Idealny dla osób, które nie lubią smaku nalewki. Można stosować go profilaktycznie: łyżeczka rano przed sezonem przeziębień. Nie podawaj miodu dzieciom poniżej 1 roku życia (ryzyko botulizmu).
Nalewka z propolisu – przepis, proporcje i dawkowanie 🧪
Standardowy przepis: 50 g surowego kitu pszczelego na 500 ml spirytusu 70% (proporcja 1:10). Maceracja 7–14 dni w ciemnym miejscu, codzienne wstrząsanie, filtracja przez gęste sito lub filtr kawowy.
Przepis krok po kroku – spirytus 70% czy 90%?
Badania ekstrakcyjne wykazały, że 70% etanol zapewnia najwyższą zawartość polifenoli i najlepszą aktywność przeciwbakteryjną. Spirytus 90% ekstrahuje więcej żywic i wosków, ale mniej rozpuszczalnych flawonoidów – nalewka jest bardziej „woskowa” i mniej aktywna biologicznie.
- 🧊 Przygotuj propolis: Zamroź surowy kit pszczeli na 2–3 godziny, potem zetrzyj na tarce lub zmiel – zamrożony kruszy się łatwiej. Propolis nie rozpuszcza się w wodzie, ale dobrze w alkoholu.
- 🫙 Zalej spirytusem: 50 g startego propolisu + 500 ml spirytusu 70%. Słoik szczelnie zamknij.
- 🌑 Maceruj: 7–14 dni w ciemnym miejscu, codziennie wstrząsaj przez 30 sekund.
- ☕ Przefiltruj: Przez gęste sito, gazę lub filtr kawowy. Przefiltruj 2× dla czystszego płynu.
- 🍶 Przechowuj: W ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Zachowuje właściwości minimum 1–2 lata.
⚠️ Ważne: Surowy kit pszczeli (np. Bartnik 50 g) jest dostępny w sklepach ze zdrową żywnością – to baza do domowej nalewki.
Dawkowanie nalewki i jak długo przechowywać?
Dorośli: 20–40 kropli nalewki 2–3× dziennie, rozcieńczone w odrobinie wody lub herbaty (ale nie gorącej – ciepło degraduje część związków). To odpowiada ok. 300–500 mg ekstraktu dziennie – poziom zbliżony do dawek z badań klinicznych.
Dzieci (>3 lat): Lepiej forma bezalkoholowa – krople bez alkoholu, syrop lub miód z propolisem. Jeśli nalewka etanolowa – 5–10 kropli rozcieńczonych w łyżce miodu (alkohol częściowo odparuje).
Przechowywanie: W ciemnej butelce, z dala od światła i ciepła. Nalewka propolisowa jest dość stabilna – zachowuje zawartość polifenoli przez minimum 1–2 lata. Z czasem może lekko ciemnieć, co jest normalne.
Propolis – dawkowanie, skutki uboczne i przeciwwskazania ⚠️
Przy dawkach 300–900 mg ekstraktu/d przez 4–12 tygodni skutki uboczne są rzadkie i łagodne. Główne ryzyko to alergia na produkty pszczele (0,5–1,5% populacji).
| Cel | Dawka | Czas |
|---|---|---|
| 🤒 Infekcja (gardło, przeziębienie) | 500–900 mg/d lub spray 3×/d | 5–10 dni |
| 🛡️ Profilaktyka odporności | 300–500 mg/d | 2–3 tyg. przed sezonem |
| 🫄 Żołądek / jelita | 300–500 mg/d (kapsułki) | 2–4 tyg. |
| 🩹 Rany / opryszczka (zewnętrznie) | Krem/maść 3–10% | Do zagojenia |
Skutki uboczne: Najczęściej łagodne dolegliwości żołądkowe przy doustnym stosowaniu. Reakcje alergiczne (wysypka, obrzęk ust, świąd) – głównie u osób z alergią na produkty pszczele. W dermatologii propolis jest jednym z częstszych alergenów kontaktowych wśród kosmetyków naturalnych – w testach płatkowych pozytywny wynik u 1–4% osób z wypryskiem.
Jak długo stosować? Kuracja 2–4 tygodnie, potem przerwa 1–2 tygodnie. Przeglądy ostrzegają, że przewlekłe, ciągłe stosowanie (zwłaszcza miejscowe) może sprzyjać uczuleniu kontaktowemu – przerwy zmniejszają to ryzyko.
Interakcje z lekami: Brak istotnych interakcji w standardowych dawkach. Ze względu na potencjalne działanie przeciwpłytkowe flawonoidów – ostrożność przy silnych lekach przeciwzakrzepowych (warfaryna, heparyna), choć brak mocnych danych klinicznych potwierdzających problem.
Propolis w ciąży i dla dzieci – czy jest bezpieczny?
Ciąża: Brak wystarczających badań klinicznych. Większość źródeł zaleca ostrożność – unikać w pierwszym trymestrze. Nalewka alkoholowa jest przeciwwskazana. Jeśli lekarz dopuści – forma bezalkoholowa (kapsułki, spray). Zawsze konsultacja z ginekologiem.
Dzieci: Preparaty doustne zwykle oznaczane jako „nie zalecane poniżej 3 lat”. Powyżej 3 lat – formy bezalkoholowe (syropy, krople wodne). W badaniach pediatrycznych (preparaty typu NIVCRISOL) stosowano wodne ekstrakty u dzieci z dobrą tolerancją.
Najczęściej zadawane pytania o propolis (FAQ) ❓
1. Na co pomaga propolis?
Propolis działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwzapalnie. Ma najsilniejsze dowody kliniczne na wsparcie przy infekcjach górnych dróg oddechowych i bólu gardła (spray skraca objawy o ok. 2 dni wg RCT). Stosowany też na problemy z żołądkiem jako wspomaganie terapii H. pylori, na zatoki, trudno gojące się rany i opryszczkę.
2. Co to jest kit pszczeli?
Kit pszczeli (propolis) to żywiczna substancja wytwarzana przez pszczoły z soków i żywic drzew, wzbogacona enzymami pszczelimi. Pszczoły używają go do uszczelniania ula i ochrony przed bakteriami oraz grzybami. Zawiera ponad 300 substancji biologicznie aktywnych, w tym flawonoidy, kwasy fenolowe i terpeny odpowiedzialne za jego właściwości lecznicze.
3. Ile propolisu na 0,5 l spirytusu?
Standardowy przepis to 50 g surowego kitu pszczelego na 500 ml spirytusu (proporcja 1:10). Badania ekstrakcyjne wykazały, że spirytus 70% lepiej ekstrahuje flawonoidy i kwasy fenolowe niż 90%. Macerować 7–14 dni w ciemnym miejscu, codziennie wstrząsać, przefiltrować przez gęste sito. Przechowywać w ciemnej butelce.
4. Jak długo można stosować propolis?
Typowa kuracja trwa 2–4 tygodnie z przerwą 1–2 tygodnie. Przy ostrych infekcjach – krótko, 5–10 dni w wyższej dawce. Profilaktycznie na odporność – 2–3 tygodnie przed sezonem przeziębień. Długotrwałe ciągłe stosowanie bez przerw może sprzyjać uczuleniu kontaktowemu, dlatego przerwy są zalecane.
5. Propolis a pierzga – czym się różnią?
Propolis to żywiczna substancja o silnym działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym – bardziej „fitofarmaceutyk”. Pierzga to sfermentowany pyłek kwiatowy, bogaty w aminokwasy, witaminy B i kwas mlekowy – działa głównie odżywczo i probiotycznie. Propolis „leczy i chroni”, pierzga „odżywia i wzmacnia”. Można je stosować razem.
6. Czy propolis ma skutki uboczne?
Przy zalecanych dawkach skutki uboczne są rzadkie – głównie łagodne dolegliwości żołądkowe. Główne ryzyko to alergia na produkty pszczele, szacowana na 0,5–1,5% populacji ogólnej (wyższe ryzyko u pszczelarzy i osób uczulonych na pyłki drzew). Objawy alergii: wysypka, obrzęk, świąd. Brak istotnych interakcji z lekami w standardowych dawkach.
7. Jakie krople propolisowe wybrać?
Ekstrakt etanolowy (nalewka) ma najlepsze dane na ekstrakcję flawonoidów i aktywność biologiczną, ale zawiera alkohol. Ekstrakt bezalkoholowy jest lepszy dla dzieci powyżej 3 lat i kobiet w ciąży po konsultacji lekarskiej. Kapsułki ze standaryzowanym suchym ekstraktem dają powtarzalną dawkę. Spray do gardła ma najlepsze dane kliniczne z RCT.
8. Propolis na jelita i żołądek – jak stosować?
Na żołądek: kapsułki z ekstraktem propolisowym (np. Propolis Gastro) 300–500 mg dziennie przed posiłkiem, kuracja 2–4 tygodnie. Na H. pylori: propolis jako wspomaganie standardowej terapii eradykacyjnej, nie jako zamiennik antybiotyków. Nalewka: 15–20 kropli rozcieńczonych w wodzie 2× dziennie. Przy wrzodach – konsultacja z gastrologiem.
Zobacz nasze produkty 🛒
- Propolis w kapsułkach Yango 90 kaps. – standaryzowany ekstrakt, wygodna forma na odporność
- Krople propolisowe z miodem Manuka 50ml MyVITA – propolis + miód Manuka, podwójna ochrona
- Propolis Gastro 60 kaps. – na żołądek i jelita
- Pastylki propolisowe na gardło – Mirra i Propolis Herbal Monasterium
Źródła naukowe 🔗
[1] Propolis: An update on its chemistry and pharmacological applications. Molecules. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9412804/
[2] Propolis: Its Role and Efficacy in Human Health and Diseases. Molecules. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9504311/
[3] Anti-Viral and Immunomodulatory Properties of Propolis. Foods. 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8391193/
[4] Recent Update on the Anti-Inflammatory Activities of Propolis. Molecules. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9740431/
[5] A standardized polyphenol mixture for remission of URTI symptoms – RCT 2021. Phytomedicine. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0944711320301999
[6] Potential Efficacy of Propolis in Treating H. pylori – review 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12429905/
[7] Chemical Variability and Pharmacological Potential of Propolis. Molecules. 2022. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8911684/
[8] Propolis antimicrobial activities against pathogenic microorganisms. Molecules. 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9072893/
[9] Propolis Stands out as a Multifaceted Natural Product – review 2025. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12113167/—
O autorze
Wiktor Smolarek — naturopata i trener personalny z 8-letnim doświadczeniem. Specjalizuje się w pracy z osobami 40+ z problemami z odpornością, stawami i kondycją skóry. Prowadzi sklep Zdrowe Życie Ganesha w Poddębicach (Plac Kościuszki 6A) i współtworzy ofertę Zdrowotka.pl.
📧 Kontakt: biurozdrowotka@gmail.com
💬 Pytania? Zostaw komentarz
📖 Więcej: Zdrowotka.pl/blog
⚠️ Informacja prawna
WAŻNE: Treści w tym artykule mają charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny.
1. To nie jest porada lekarska: Informacje nie stanowią diagnozy, porady medycznej ani planu leczenia.
2. Propolis nie zastępuje antybiotyków: Przy ciężkich zakażeniach bakteryjnych konieczna jest farmakoterapia. Propolis może wspomagać leczenie, ale go nie zastępuje.
3. Alergia: Przed pierwszym użyciem zrób test skórny (kropla nalewki na wewnętrzną stronę przedramienia, obserwuj 24h). Osoby uczulone na produkty pszczele nie powinny stosować propolisu.
4. Wyłączenie odpowiedzialności: Autor i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za skutki stosowania informacji zawartych w artykule bez konsultacji z wykwalifikowanym specjalistą medycznym.
