Narum – kompletny przewodnik po produktach z bakterią Narine [2026]

Autor: Wiktor Smolarek, naturopata | Zdrowotka.pl

---

Jeśli szukasz probiotyku o unikalnej historii, szerokim spektrum działania i ponad 60-letniej tradycji stosowania, poznaj Narum – polską linię produktów zawierających legendarną bakterię Narine. Bakteria Narine (Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402) to opatentowany szczep probiotyczny odkryty w latach 60. w Armenii, który przez dziesiątki lat był stosowany w medycynie ZSRR jako wsparcie w leczeniu dysbiozy, infekcji jelitowych, a po katastrofie w Czarnobylu stał się tematem wielu ormiańskich i rosyjskich opracowań dotyczących wsparcia osób narażonych na promieniowanie. Produkty Narum oferują różne kombinacje szczepów bakterii – od podstawowego Narine po specjalistyczne formuły wzbogacone o Escherichia coli Nissle 1917 (Narum Forte) czy gotowe metabolity bakterii (Narum Fast Caps). W tym artykule dowiesz się czym jest bakteria Narine, jakie produkty oferuje linia Narum, który produkt wybrać dla swoich potrzeb (IBS, dysbioza, SIBO, po antybiotykach), jak prawidłowo stosować i dlaczego Narine wywołuje kontrowersje w środowisku medycznym. Wszystko oparte na faktach, badaniach naukowych i moim 8-letnim doświadczeniu pracy z klientami.

---

✅ Dla kogo ten przewodnik jest najważniejszy?

Przeczytaj, jeśli:

✔ Szukasz probiotyku po antybiotykach (dysbioza, osłabiona flora jelitowa)
✔ Masz problemy jelitowe (IBS, SIBO, wzdęcia, bóle brzucha, nieszczelne jelita)
✔ Słyszałeś o „zakazanej bakterii” i chcesz wiedzieć co to naprawdę oznacza
✔ Zastanawiasz się nad wyborem między Narum Forte, a Narum Plus
✔ Chcesz poznać historię i naukę za bakterią Narine
✔ Szukasz probiotyku dla niemowlęcia (Narum Baby od pierwszych dni życia)

W mojej 8-letniej praktyce, podczas pracy z ponad 5000 klientami, Narum polecam szczególnie osobom po długotrwałej antybiotykoterapii i z zespołem jelita drażliwego – ta linia produktów oferuje zarówno podstawowe wsparcie (Narum klasyczny), jak i specjalistyczne formuły z E. coli Nissle 1917 dla uszczelnienia bariery jelitowej. 🌿

---

Najważniejsze o Narum – krótka odpowiedź

• Narum to polska linia produktów probiotycznych zawierających bakterię Narine (Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402). Narine to opatentowany szczep probiotyczny odkryty w latach 60. przez ormiańskiego profesora Levona Erzinkyana w Armenii. Szczep został wyizolowany ze smółki (pierwszego kału) wnuczki profesora i nazwany na jej cześć – Narine. Bakteria Narine była przez dziesiątki lat stosowana w medycynie ZSRR (Armenia, Rosja, Ukraina) jako wsparcie w leczeniu dysbiozy jelitowej, infekcji, chorób zapalnych jelit. Po katastrofie w Czarnobylu (1986) szczep ten był opisywany w źródłach ormiańsko-rosyjskich jako stosowany u części likwidatorów, jednak brak szerokich, niezależnych raportów WHO potwierdzających formalną rekomendację na poziomie globalnych wytycznych. Obecnie Narum jest legalnie dostępny w Polsce jako suplement diety.

• Linia Narum oferuje 9 różnych produktów dopasowanych do różnych potrzeb: (1) Narum podstawowy – czysty szczep Narine (1,95 × 10⁸ CFU), (2) Narum Forte – Narine + Escherichia coli Nissle 1917 + Bifidobacterium (dla IBS, SIBO, szczelnych jelit), (3) Narum Plus – 6 szczepów bakterii (najszersze spektrum, po antybiotykach), (4) Narum Fast Caps – metabiotyk z gotowymi metabolitami (szybkie działanie w ostrych stanach jako wsparcie), (5) Narum + Mumio – Narine + mumio ałtajskie (długotrwały stres, rekonwalescencja), (6) Narum Baby – dla niemowląt i dzieci 0-3 lat, (7) Narum Bifidum Max – wysokie dawki Bifidobacterium + metabolity Narine, (8) Narum Coli Biotic – czysty E. coli Nissle 1917, (9) Narum Travel/Sachets/Detox – wersje podróżne i detoksykacyjne. Każdy produkt ma inne CFU i kombinacje szczepów dopasowane do konkretnych zastosowań.

• Który produkt Narum wybrać zależy od Twoich potrzeb: (1) Początkujący/profilaktyka → Narum podstawowy (czysty Narine, najtańszy), (2) IBS (zespół jelita drażliwego), SIBO, nieszczelne jelita → Narum Forte (zawiera E. coli Nissle 1917, który w badaniach przedklinicznych i małych próbach klinicznych wykazywał zdolność do wzmacniania tight junctions – połączeń międzykomórkowych w jelitach), (3) Po antybiotykach, ogólna odbudowa mikroflory → Narum Plus (6 szczepów w tym 4 Lactobacillus + Bifidobacterium + Streptococcus thermophilus), (4) Ostre infekcje jelitowe, nagłe problemy trawienne → Narum Fast Caps jako wsparcie obok odpowiedniej diagnostyki i leczenia (metabiotyk – gotowe metabolity), (5) Niemowlęta i dzieci 0-3 lat → Narum Baby (150 mg, można rozpuścić w mleku). Kluczowa różnica: Narum Forte zawiera E. coli Nissle 1917 (blokuje patogeny, wspiera barierę jelitową) – często wybierany przy IBS i SIBO; Narum Plus ma więcej szczepów Lactobacillus (odbudowa mikroflory) – często wybierany po antybiotykach.

• Bakteria Narine ma unikalne właściwości, które wyróżniają ją na tle innych probiotyków: (1) Bardzo wysoka odporność na antybiotyki – można stosować PODCZAS antybiotykoterapii (odstęp 2-3h), co jest rzadkością wśród probiotyków, (2) Odporność na kwas żołądkowy i żółć – przetrwa w żołądku do 15 minut i dociera żywa do jelit, (3) Produkcja trzech bakteriocyn (laktolina, laktocydyna, acidofilina) – silne działanie przeciwpatogenne, (4) Tworzenie filmu ochronnego na śluzówce jelita – wspiera szczelność bariery jelitowej, (5) Stymulacja produkcji interferonu α i γ – wsparcie odporności. Szczep Narine kolonizuje jelito na około 2 tygodnie, co jest optymalnym czasem dla regeneracji mikroflory. Szczep jest opisany w dziesiątkach badań i raportów klinicznych z krajów byłego ZSRR (ponad 40 lat stosowania u tysięcy osób), bez sygnałów poważnych działań niepożądanych, choć większość tych prac nie spełnia dzisiejszych zachodnich standardów randomizowanych badań kontrolowanych.

• Narum Forte to często wybierany produkt przy IBS i SIBO ze względu na unikalną kombinację szczepów. Narum Forte zawiera trzy szczepy: (1) Lactobacillus acidophilus Narine (5 × 10⁷ CFU) – kolonizuje jelito, produkuje bakteriocyny, obniża pH, (2) Bifidobacterium bifidum (7,5 × 10⁸ CFU – najwyższa zawartość!), (3) Escherichia coli Nissle 1917 (2,5 × 10⁸ CFU) – to wyróżniający element! E. coli Nissle 1917 to jeden z najstarszych i najlepiej zbadanych probiotyków na świecie (od 1917 roku), który w badaniach: produkuje microcyny (bakteriobójcze peptydy) blokujące patogeny jak Salmonella, Shigella, chorobotwórcze E. coli; w modelach przedklinicznych wykazywał zdolność do wzmacniania białek tight junction (ZO-1, ZO-2), co wspiera barierę jelitową; hamuje tworzenie biofilmu bakteryjnego; moduluje układ odpornościowy, zmniejszając cytokiny prozapalne. Synergiczne działanie Narine + Nissle 1917 może dawać podwójne wsparcie: Narine kolonizuje i regeneruje nabłonek, Nissle blokuje patogeny i wspiera barierę. Ważne: Probiotyki są wsparciem obok leczenia ustalonego przez gastroenterologa, nie zastępują diagnostyki ani terapii farmakologicznej.

---

Co to jest Narine – historia odkrycia legendarnej bakterii

Odkrycie w Armenii – dramatyczna historia 🇦🇲

Rok 1950-1964 – Instytut Mikrobiologii Armeńskiej Narodowej Akademii Nauk w Erewaniu.

Prof. Levon Akopovich Erzinkyan, ormiański mikrobiolog, prowadził badania nad bakteriami kwasu mlekowego. W latach 50. wyizolował ze smółki (pierwszego kału) swojej wnuczki szczep Lactobacillus acidophilus o niezwykłych właściwościach. Szczep został oficjalnie zarejestrowany w 1964 roku.

---

Historia, która zmieniła wszystko

Kilka lat po odkryciu czteroletnią wnuczkę profesora z ciężką infekcją jelitową (prawdopodobnie rotawirus) hospitalizowano w stanie krytycznym. Lekarze nie dawali jej szans na przeżycie – standardowe metody leczenia zawiodły.

W desperacji prof. Erzinkyan zaproponował leczenie bakteriami wyizolowanymi wcześniej z jej smółki. Dziewczynka w pełni wyzdrowiała.

Szczep został nazwany na jej cześć – NARINE.

To dosłownie: „od człowieka, dla człowieka” – szczep wyizolowany ze smółki ludzkiej, ratujący życie tej samej osoby. ❤️

---

Pełna nazwa szczepu

Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402 Narine

Alternatywne oznaczenia w publikacjach międzynarodowych:

• Lactobacillus acidophilus n.v. Er 317/402
• INMIA 9602 Er-2 strain 317/402

---

Zastosowania w ZSRR (lata 60-90) 🏥

Narine szybko zyskał status jednego z ważnych probiotyków w medycynie radzieckiej:

1. Neonatologia:

• Oficjalnie zaakceptowany do podawania noworodkom na oddziałach neonatologicznych jako suplement mleka matki
• Stosowany w Armenii u wielu noworodków od lat 60.

2. Produkcja mleczarska:

• Do 1992 roku produkowany w 42 mleczarniach w Armenii
• Sama mleczarnia przy dziecięcym szpitalu Arabkir w 1988 roku przygotowała i wydała ponad 68,000 kg produktów z Narine

3. Eksport w ZSRR:

• Bakteryjne zakwaski były wysyłane pod 50 adresów poza Armeńską SRR
• Stosowany w Rosji, Ukrainie, republikach środkowoazjatyckich

4. Zastosowania medyczne:

• Leczenie dysbiozy jelitowej
• Infekcje jelitowe (E. coli, Salmonella, Klebsiella)
• Choroby autoimmunologiczne
• Alergie
• Wsparcie w onkologii

---

Czarnobyl 1986 – zastosowanie w warunkach ekstremalnych

Po katastrofie w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (26 kwietnia 1986) Narine był stosowany jako wsparcie u części osób narażonych na promieniowanie.

Badanie kliniczne opisywane w źródłach ormiańskich:

• 74 mężczyzn narażonych na niskie dawki promieniowania
• Około 70% normalizacji mikroflory w 15-20 dni przy stosowaniu Narine
• vs około 40% przy stosowaniu standardowego Lactobacterinu

Ważne: Te elementy historii pochodzą głównie z relacji ormiańskich i materiałów producentów, nie z dużych, niezależnych przeglądów naukowych WHO, dlatego należy traktować je jako tło historyczne, a nie twarde wytyczne kliniczne. Brak szerokich, niezależnych raportów WHO potwierdzających formalną rekomendację na poziomie globalnych wytycznych dotyczących katastrof radiacyjnych.

---

„Zakazana bakteria” – mit czy prawda? 🔒

Określenie „zakazana bakteria” pojawiło się w polskim marketingu i odnosi się do kilku aspektów:

1. Tajemnica państwowa ZSRR:

• Istnienie bakterii było przez długi czas mało znane poza blokiem wschodnim
• Informacje o zastosowaniu przez radzieckich astronautów ujawniono w Wielkiej Brytanii dopiero w 2009 roku
• Narine był „zakazany” w sensie: ukrywany przed Zachodem

2. Trudności z rejestracją na Zachodzie:

• Licencje zakupiły zachodnie koncerny farmaceutyczne, ale szczep nie został wdrożony na szeroką skalę poza terenami byłego ZSRR
• W czasach odkrycia (lata 60.) medycyna zachodnia nie była gotowa na probiotyki jako element terapii

3. Bariery prawne w Polsce:

• Wprowadzenie na rynek polski wymagało przejścia przez procedury rejestracyjne w Sanepid/GIS
• „Zakazany” w sensie: nie zarejestrowany, niedostępny

4. Marketing:

• Określenie „zakazana bakteria” to także taktyka marketingowa wykorzystująca aurę tajemnicy
• Prawda jest taka, że Narine nigdy nie był formalnie „zakazany” – po prostu był nieznany na Zachodzie

---

Aktualny status prawny w Polsce ✅

Narine jest obecnie LEGALNIE dostępny w Polsce jako suplement diety pod marką Narum.

• Produkt jest oficjalnie zarejestrowany i wymaga standardowego powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego (e-Sanepid)
• Dostępny od kilku lat na polskim rynku w aptekach i sklepach online
• Status: Suplement diety (NIE lek)
• Bezpieczny, bez zgłoszeń poważnych działań niepożądanych

Określenie „zakazana bakteria” to historyczna anegdota i element marketingu, NIE obecny stan prawny.

---

Co to jest Narum – linia produktów z bakterią Narine

Narum to polska/międzynarodowa marka oferująca linię suplementów diety zawierających szczep Narine.

KLUCZOWA INFORMACJA:

• NARINE = opatentowany SZCZEP bakterii (Lactobacillus acidophilus Er-2 317/402)
• NARUM = LINIA PRODUKTÓW zawierających ten szczep

Wszystkie produkty Narum ZAWIERAJĄ szczep Narine, ale różnią się:

• Dodatkowymi szczepami bakterii (E. coli Nissle 1917, Bifidobacterium, inne Lactobacillus)
• Zawartością CFU (Colony Forming Units – liczba żywych bakterii)
• Formą (kapsułki, metabiotyk)
• Przeznaczeniem (IBS, dysbioza, dla dzieci, ostre stany)

Producent: Narine (międzynarodowa firma, produkty dostępne w Polsce)

---

Linia produktów Narum – kompletny przegląd

1. NARUM podstawowy (niebieski) – czysty szczep Narine 💊

Skład:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine (CZYSTY)

CFU:

• 1 kapsułka: 1,95 × 10⁸ CFU
• 6 kapsułek (max dawka): 11,7 × 10⁸ CFU

Forma: Kapsułki wegetariańskie (30 szt.)

Dla kogo:

• Początkujący (pierwszy kontakt z Narine)
• Profilaktyka zdrowia jelit
• Wsparcie mikroflory (ogólne)
• Dzieci od 3 lat i dorośli

Dawkowanie:

• Dzieci 3-6 lat: 1-2 kaps/dzień
• Dzieci 6-12 lat: 1-3 kaps/dzień
• Dorośli >12 lat: 1-6 kaps/dzień
• 15-20 min przed posiłkiem

Przechowywanie: W lodówce (temp. <10°C)

Cena: ~55 zł (30 kapsułek)

Kiedy wybrać: Jeśli chcesz czystego szczepu Narine bez dodatków, testowania działania, profilaktyki. Najtańsza opcja.

---

2. NARUM FORTE (czerwony) – WSPARCIE DLA SZCZELNYCH JELIT 🛡️

Skład trzech szczepów:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine
• Bifidobacterium bifidum DSM 20456
• Escherichia coli M-17 zawierający niepatogenny szczep Nissle 1917

CFU w 1 kapsułce:

• L. acidophilus Narine: 5 × 10⁷ CFU
• B. bifidum: 7,5 × 10⁸ CFU (najwyższa zawartość!)
• E. coli Nissle 1917: 2,5 × 10⁸ CFU

CFU w 6 kapsułkach (max dawka):

• L. acidophilus Narine: 3 × 10⁸ CFU
• B. bifidum: 45 × 10⁸ CFU
• E. coli Nissle 1917: 15 × 10⁸ CFU

Dla kogo:

• IBS (zespół jelita drażliwego) – wzdęcia, bóle brzucha, zaburzenia wypróżnień (jako wsparcie obok leczenia ustalonego przez gastroenterologa)
• SIBO (bacterial overgrowth) – nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim (wsparcie diagnostyki i terapii)
• Nieszczelne jelita (leaky gut) – przepuszczalność bariery jelitowej
• Dysbioza po antybiotykach (ciężka)
• Wsparcie w chorobach zapalnych jelit (IBD – tylko jako wsparcie standardowej terapii gastroenterologicznej)

Dawkowanie:

• Standardowe: 2-6 kaps/dzień
• IBS/SIBO: 4-6 kaps/dzień przez 6-12 tygodni
• 15-20 min przed posiłkiem

Cena: ~50 zł (30 kapsułek)

DLACZEGO FORTE JEST WYRÓŻNIAJĄCY:

E. coli Nissle 1917 to dobrze zbadany probiotyk:

• Produkuje microcyny (bakteriobójcze peptydy) blokujące patogeny
• W badaniach przedklinicznych wykazywał zdolność do wzmacniania białek tight junction (ZO-1, ZO-2) – wspiera barierę jelitową
• Hamuje tworzenie biofilmu bakteryjnego
• Jeden z najstarszych i najlepiej zbadanych probiotyków na świecie (od 1917!)

Synergiczne działanie:

• Narine → kolonizuje jelito, regeneruje nabłonek, produkuje bakteriocyny
• Nissle 1917 → blokuje patogeny, wspiera tight junctions
• Bifidobacterium → odbudowuje florę jelita grubego

Kiedy wybrać: IBS, SIBO, nieszczelne jelita, potrzeba wsparcia bariery jelitowej. Ważne: Przy objawach alarmowych (krew w stolcu, spadek masy ciała, gorączka, niedokrwistość) pierwszym krokiem jest diagnostyka lekarska, a nie samoistne włączenie probiotyku.

---

3. NARUM PLUS (zielony) – NAJBOGATE SPEKTRUM 🌿

Skład sześciu szczepów:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine
• Lactobacillus bulgaricus
• Lactobacillus rhamnosus
• Lactobacillus salivarius
• Bifidobacterium bifidum
• Streptococcus thermophilus

CFU w 1 kapsułce (minimum 7,5 × 10⁸ CFU):

• L. acidophilus Narine: 1,95 × 10⁸ CFU (najwyższe!)
• L. bulgaricus: 0,6 × 10⁸ CFU
• L. rhamnosus: 1,5 × 10⁸ CFU
• L. salivarius: 1,0 × 10⁸ CFU
• B. bifidum: 1,95 × 10⁸ CFU
• S. thermophilus: 0,5 × 10⁸ CFU

Różnica vs Narum Forte:

• Więcej szczepów (6 vs 3)
• Brak E. coli Nissle 1917 (mniejsze specjalistyczne wsparcie dla bariery jelitowej)
• Wyższa ogólna liczba CFU
• 4 szczepy Lactobacillus (szersze spektrum)

Dla kogo:

• Po długotrwałej antybiotykoterapii (odbudowa kompleksowa)
• Ogólna odbudowa mikroflory jelitowej
• Problemy trawienne (zaparcia, biegunki, wzdęcia) – bez dominacji IBS
• Wsparcie odporności
• Po chorobach infekcyjnych

Dawkowanie:

• Dzieci 3-6 lat: 1-2 kaps/dzień
• Dzieci 6-12 lat: 1-3 kaps/dzień
• Dorośli >12 lat: 2-6 kaps/dzień
• Minimum 6 tygodni kuracji

Cena: ~47 zł (30 kapsułek)

Kiedy wybrać: Po antybiotykach, ogólna odbudowa mikroflory (nie IBS/SIBO specyficznie), szeroki zakres wsparcia.

---

4. NARUM FAST CAPS (niebieski) – METABIOTYK ⚡

Typ produktu: METABIOTYK – unikalny na rynku polskim!

Skład:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine (żywe bakterie)
• Metabolity bakterii L. acidophilus Narine (gotowe produkty przemiany materii!)

CFU:

• 1 kapsułka: minimum 1,5 × 10⁸ CFU
• 6 kapsułek: 9 × 10⁸ CFU

Metabiotyk (gotowe metabolity):

• 1 kapsułka: 50 mg
• 6 kapsułek: 300 mg

CO TO OZNACZA „METABIOTYK”:

Standardowe probiotyki:

1. Wchodzą do jelit
2. Muszą się namnożyć (2-4 tygodnie)
3. Dopiero wtedy produkują substancje aktywne (bakteriocyny, kwasy organiczne)
4. Efekt po 2-4 tygodniach

Narum Fast Caps:

1. Zawiera GOTOWE metabolity bakterii
2. Działają szybciej (nie czekają na namnażanie)
   • żywe bakterie, które potem się namnażają
3. Szybsze wsparcie

Dla kogo:

• Ostre infekcje jelitowe jako wsparcie (biegunka, zatrucie pokarmowe – WAŻNE: przy gorączce, krwi w stolcu, odwodnieniu konieczna konsultacja lekarska!)
• Nagłe problemy trawienne (sytuacje kryzysowe)
• Podróże (profilaktyka biegunki podróżnych)
• Potrzeba szybkiego wsparcia

Dawkowanie:

• Ostre stany: 6 kapsułek/dzień przez 3-5 dni (jako wsparcie obok nawadniania i diagnostyki)
• Następnie Narum Plus: 2-4 kaps/dzień przez 6-8 tygodni (odbudowa)

Cena: ~55 zł (30 kapsułek)

Kiedy wybrać: Ostre infekcje jako wsparcie, nagłe problemy, podróże, potrzeba szybkiego działania. Ważne: Probiotyki/metabiotyki są wsparciem, nie zastępują odpowiedniej diagnostyki ani leczenia przeciwbakteryjnego/nawadniania.

---

5. NARUM + MUMIO

Skład:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine
• Liofilizowane mumio ałtajskie (minerały, kwasy humusowe)

Dla kogo:

• Długotrwały stres (oś jelito-mózg)
• Rekonwalescencja (po chorobie, osłabienie)
• Wsparcie podczas i po antybiotykoterapii
• Osłabiona odporność

Mumio ałtajskie:

• Bogactwo minerałów (ponad 50 składników)
• Kwasy humusowe
• Właściwości adaptogenne (wsparcie w stresie)

Opakowanie: 30 kapsułek (200 mg)

Cena: ~60 zł

Kiedy wybrać: Stres przewlekły, osłabienie, rekonwalescencja, potrzeba wsparcia adaptogennego.

---

6. NARUM BABY (dla dzieci 0-3 lat) 👶

Skład:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402 Narine
• Dawka: 150 mg

Dla kogo:

• Niemowlęta i dzieci 0-3 lat
• Od pierwszych dni życia (po konsultacji z lekarzem/pediatrą)

Wskazania:

• Zaburzenia pracy przewodu pokarmowego
• Kolki niemowlęce
• Zaparcia, biegunki
• Podczas rozszerzania diety
• Podczas i po antybiotykoterapii (pod kontrolą pediatry)
• Wzmacnianie układu immunologicznego

Sposób podawania:

• Można otworzyć kapsułkę i rozpuścić zawartość w mleku, wodzie lub pokarmie
• 1-2 kaps/dzień

Opakowanie: 30 kapsułek

Cena: ~50 zł

Kiedy wybrać: Dziecko 0-3 lat, kolki, problemy trawienne, po antybiotykach u niemowląt (zawsze po konsultacji z pediatrą).

---

7. NARUM BIFIDUM MAX

Skład:

• Bifidobacterium bifidum DSM 20456 (wysokie dawki)
• Metabolity bakterii L. acidophilus Narine

Opakowanie: 60 kapsułek

Dla kogo:

• Osoby potrzebujące wzmocnienia Bifidobacteria (kluczowe dla jelita grubego)
• Po ciężkich antybiotykach (które niszczą Bifidobacteria)
• Zaparcia (Bifidobacterium poprawia perystaltykę)

Cena: ~120 zł (60 kapsułek)

Kiedy wybrać: Potrzeba wysokich dawek Bifidobacterium, ciężka dysbioza po antybiotykach.

---

8. NARUM COLI BIOTIC

Skład:

• Escherichia coli szczep Nissle 1917 (CZYSTY – bez Narine!)

Opakowanie: 60 kapsułek

Dla kogo:

• Dorośli i dzieci od 6 roku życia
• IBS, SIBO (jako wsparcie)
• Nieszczelne jelita

Cena: ~200 zł (60 kapsułek)

Kiedy wybrać: Chcesz czystego E. coli Nissle 1917 bez Narine (np. testujesz reakcję na konkretny szczep).

---

9. Inne produkty Narum

• Narum Travel – wersja podróżna (30 kapsułek) – ~45 zł
• Narum Sachets – saszetki (10 saszetek) – ~46 zł
• Narum Detox – detoks (75 kapsułek) – ~100 zł

---

TABELA PORÓWNAWCZA – który Narum wybrać?

Produkt	Liczba szczepów	E. coli Nissle?	CFU(1 kaps)	Dla kogo	Cena
Narum	1 (czysty Narine)	❌	1,95 × 10⁸	Profilaktyka	~46 zł
Narum Forte	3	✅ TAK	~1,1 × 10⁹	IBS, SIBO, leaky gut	~50 zł
Narum Plus	6	❌	7,5 × 10⁸	Po antybiotyku odbudowa	~47 zł
NarumFast Caps	1 + metabolity	❌	1,5 × 10⁸	Ostre infekcje, szybkie działanie	~53 zł
Narum+ Mumio	1 + mumio	❌	–	Stres, rekonwalescencja	~60 zł
Narum Baby	1	❌	–	Niemowlęta 0-3 lat	~50 zł
Narum Bifidum Max	Bifidobacterium	❌	Wysokie	Ciężka dysbioza	~120 zł
Narum Coli Biotic	E. coli (bez Narine)	✅ TAK	–	IBS, SIBO (monoterapia)	~200 zł

---

Który produkt Narum wybrać – praktyczne wskazówki

Scenariusz 1: Masz IBS (zespół jelita drażliwego) 🤢

Objawy: Wzdęcia, bóle brzucha, zaburzenia wypróżnień (biegunka/zaparcia na zmianę)

WYBIERZ: Narum Forte (jako wsparcie obok leczenia gastroenterologicznego)

Dlaczego:

• E. coli Nissle 1917 moduluje mikroflorę jelitową
• W badaniach przedklinicznych wspiera barierę jelitową (tight junctions)
• Może wspierać redukcję wzdęć i bólów brzucha
• Badania sugerują skuteczność w IBS

Dawkowanie: 4-6 kaps/dzień przez 6-12 tygodni

Ważne: IBS wymaga diagnostyki i leczenia przez gastroenterologa. Probiotyki są tylko wsparciem.

---

Scenariusz 2: Masz SIBO (bacterial overgrowth) 💨

Objawy: Wzdęcia po posiłkach, gazy, ból brzucha, biegunka

WYBIERZ: Narum Forte + Narum Fast Caps (protokół SIBO Pack) jako wsparcie diagnostyki

Protokół:

• Narum Fast Caps: 2 razy dziennie po 2 kapsułki przez 30 dni
• Narum Forte: wieczorem 2 kapsułki przez 30 dni

Dlaczego:

• E. coli Nissle 1917 konkuruje z nadmiernym rozrostem bakterii
• Fast Caps z metabolitami działa szybciej
• Podwójne działanie: wsparcie eliminacji rozrostu + odbudowa

Ważne: SIBO wymaga diagnostyki (test wodorowy) i leczenia przez gastroenterologa. Probiotyki są tylko wsparciem.

---

Scenariusz 3: Po antybiotykach (dysbioza) 💊

Objawy: Biegunka po antybiotykach, osłabienie flory jelitowej, częste infekcje

WYBIERZ: Narum Plus

Dlaczego:

• 6 szczepów bakterii = szeroka odbudowa mikroflory
• 4 szczepy Lactobacillus (różnorodność)
• Bifidobacterium (kluczowe dla jelita grubego)
• Streptococcus thermophilus (wsparcie trawienia laktozy)

Dawkowanie:

• Podczas antybiotykoterapii: 2-3 kaps/dzień (odstęp 2-3h od antybiotyku)
• Po antybiotykoterapii: 2-4 kaps/dzień przez 6-8 tygodni

Przewaga Narine: Odporność na antybiotyki – można stosować PODCZAS antybiotykoterapii!

---

Scenariusz 4: Nieszczelne jelita (leaky gut) 🛡️

Objawy: Alergie pokarmowe, zmęczenie, mgła mózgowa, problemy skórne

WYBIERZ: Narum Forte

Dlaczego:

• E. coli Nissle 1917 w badaniach przedklinicznych wzmacniał białka ZO-1, ZO-2 (tight junctions)
• Narine tworzy film ochronny na śluzówce
• Wspiera barierę jelitową
• Może zapobiegać przenikaniu toksyn i bakterii do krwi

Dawkowanie: 4-6 kaps/dzień przez 2-3 miesiące

---

Scenariusz 5: Ostre infekcje jelitowe 🚨

Objawy: Nagła biegunka, zatrucie pokarmowe, infekcja

WYBIERZ: Narum Fast Caps (faza ostra) → Narum Plus (odbudowa)

Protokół:

• Faza ostra (3-5 dni): Narum Fast Caps 6 kaps/dzień (jako wsparcie obok nawadniania)
• Faza odbudowy (6-8 tygodni): Narum Plus 2-4 kaps/dzień

Dlaczego:

• Metabolity w Fast Caps działają szybciej
• Nie czekają na namnażanie bakterii
• Plus odbudowuje mikroflorę po infekcji

KRYTYCZNE: Przy gorączce, krwi w stolcu, odwodnieniu – konieczna konsultacja lekarska! Probiotyki są wsparciem, nie zastępują diagnostyki ani leczenia.

---

Scenariusz 6: Profilaktyka, ogólne wsparcie ✅

Cel: Wsparcie zdrowia jelit, profilaktyka

WYBIERZ: Narum podstawowy (czysty Narine)

Dlaczego:

• Najtańszy (testowanie)
• Czysty szczep bez dodatków
• Wystarczający dla profilaktyki

Dawkowanie: 1-2 kaps/dzień długoterminowo

---

Scenariusz 7: Niemowlę/dziecko 0-3 lat 👶

Objawy: Kolki, zaparcia, biegunki, rozszerzanie diety

WYBIERZ: Narum Baby (po konsultacji z pediatrą)

Dlaczego:

• Dedykowany dla niemowląt (150 mg)
• Można rozpuścić w mleku
• Bezpieczny od pierwszych dni życia (pod kontrolą pediatry)

Dawkowanie: 1-2 kaps/dzień (po konsultacji z pediatrą)

---

Jak stosować Narum – dawkowanie i zasady

Ogólne zasady stosowania:

1. Kiedy przyjmować:

• 15-20 minut PRZED posiłkiem
• Najlepiej na pusty żołądek (bakterie lepiej przetrwają kwas żołądkowy)

2. Czym popijać: 💧

• ½ szklanki napoju pokojowej temperatury
• Najlepiej: mleko (jeśli brak nietolerancji laktozy)
• Alternatywnie: woda, sok

3. Można otworzyć kapsułkę:

• Jeśli masz trudności z połykaniem kapsułek
• Rozpuść zawartość w płynie
• Szczególnie dla dzieci (Narum Baby)

4. Jak długo stosować:

• Minimum: 6 tygodni (dla efektów na trawienie)
• Optymalnie: 8-12 tygodni
• Długoterminowo: 6-12 miesięcy (IBS, choroby przewlekłe – przy chorobach przewlekłych i polifarmakoterapii dobrze omówić długą suplementację z lekarzem)

5. Przechowywanie:

• W lodówce! (temperatura <10°C) ❄️
• Bakterie giną w temp. 40°C
• Nie zamrażać

---

Dawkowanie według wieku:

Grupa wiekowa	Narum podstawowy/Plus/Forte	Narum Baby
0-3 lata	NIE (za młode)	1-2 kaps/dzień(pod kontrolą pediatry)
3-6 lat	1-2 kaps/dzień	–
6-12 lat	1-3 kaps/dzień	–
>12 lat i dorośli	1-6 kaps/dzień	–

---

Dawkowanie według celu:

Cel/Choroba	Produkt	Dawka	Czas
IBS	Forte	4-6 kaps/dzień	6-12 tyg
SIBO	Forte + Fast	Fast 2×2 kaps+ Forte 2 kaps wieczorem	30 dni
Dysbioza po ATB	Plus	2-4 kaps/dzień	6-8 tyg
Leaky gut	Forte	4-6 kaps/dzień	2-3 mies.
Ostre infekcje	Fast Caps	6 kaps/dzień (wsparcie)	3-5 dni
Profilaktyka	Podstawowy	1-2 kaps/dzień	Długoterminowo

---

Odstęp od antybiotyków:

Ważne: Narine jest oporny na wiele antybiotyków, ale dla maksymalnej skuteczności:

• Odstęp 2-3 godziny między antybiotykiem a Narum
• Można stosować PODCZAS antybiotykoterapii (unikalna cecha!)

---

Opinie lekarzy o Narine – Wschód vs Zachód

Europa Wschodnia (Armenia, Rosja, Ukraina) – szeroka akceptacja 🇦🇲

POZYTYWNE opinie – Narine częścią tradycji medycznej:

Armenia:

• Narine jest częścią narodowej tradycji medycznej
• Podawany wielu noworodkom w Armenii jako pokarm uzupełniający od lat 60.
• Szeroko stosowany w szpitalach klinicznych, ośrodkach badawczych
• Opracowano 15 zaleceń metodycznych dla zastosowania w różnych chorobach

Rosja:

• Narine jest częścią rosyjskiego programu „Healthy Eating” – listy produktów rekomendowanych
• Stosowany w medycynie szpitalnej
• Liczne publikacje w rosyjskich czasopismach medycznych

Ukraina:

• Badania w ośrodkach klinicznych w Kijowie
• Zastosowanie w onkologii, gastroenterologii

Japonia:

• Badania przeprowadzone przez japońskich naukowców potwierdziły właściwości Narine
• Publikacja w Milk Science (2004) – kompleksowy przegląd 40 lat badań

---

Europa Zachodnia – sceptycyzm i ostrożność 🔬

SCEPTYCZNE/OSTROŻNE opinie – brak szerokiej akceptacji:

Przyczyny sceptycyzmu:

1. Brak badań RCT według standardów zachodniej medycyny:

• Większość badań pochodzi z Armenii i Rosji (języki ormiański/rosyjski)
• Niewiele publikacji w międzynarodowych czasopismach zachodniej medycyny
• Bariery językowe i polityczne przez dekady blokowały rozpowszechnianie wiedzy

2. „Publication bias”:

• Dziesiątki lat badań w ZSRR nie było publikowanych na Zachodzie
• Bariery językowe (ormiański, rosyjski)
• Brak dostępu do danych

3. Brak komercjalizacji na Zachodzie:

• Zachodnie koncerny zakupiły licencje, ale nie wprowadziły produktu na rynek masowy
• Brak masowego marketingu i promocji wśród lekarzy zachodnich

4. Sceptycyzm wobec „cudownych” właściwości:

• Narine opisywany jako skuteczny w zbyt wielu schorzeniach
• Brak mechanizmów działania zrozumiałych dla medycyny zachodniej (w latach 60-80)

---

Wyjątki – akceptacja zachodnia:

Niemcy:

• E. coli Nissle 1917 (Mutaflor®) jest szeroko akceptowany i stosowany w Niemczech od 1917 roku
• To jeden z komponentów Narum Forte!

Wielka Brytania:

• Ujawnienie informacji o zastosowaniu Narine przez astronautów radzieckich (2009)

Badania międzynarodowe:

• Institute of Nutrition Physiology (Karlsruhe, Niemcy) potwierdziło działanie antyklastogenne (ochrona DNA)
• Publikacje w Letters in Applied Microbiology (2017) i Frontiers in Immunology (2018)

---

Argumenty zwolenników:

1. Długa historia bezpiecznego stosowania:

• 60+ lat u wielu osób bez poważnych działań niepożądanych
• Opisany w dziesiątkach badań i raportów klinicznych z krajów byłego ZSRR

2. Publikacje międzynarodowe:

• Badania z Armenii publikowane w renomowanych czasopismach (Letters in Applied Microbiology, Frontiers in Immunology)

3. Unikalne właściwości potwierdzone:

• Odporność na antybiotyki – potwierdzona
• Produkcja bakteriocyn – potwierdzona
• Odporność na kwas żołądkowy – potwierdzona (badania japońskie)

4. E. coli Nissle 1917 – zachodnia akceptacja:

• Nissle 1917 jest szeroko akceptowany na Zachodzie (Mutaflor®)
• Połączenie Narine + Nissle w Narum Forte to logiczny synergizm

---

Obecny stan – ku konsensusowi…..

Pozytywne trendy:

1. Wzrost zainteresowania mikrobiomem w medycynie zachodniej
2. Publikacje współczesne w międzynarodowych czasopismach
3. Dostępność w Polsce od kilku lat – brak zgłoszeń działań niepożądanych
4. Rosnąca liczba pozytywnych opinii użytkowników

Potrzebne:

1. Duże badania RCT według standardów zachodnich
2. Badania porównawcze Narine vs inne probiotyki
3. Long-term safety studies w populacji zachodniej

---

FAQ – najczęstsze pytania o Narum

Co to jest Narum?

Narum to polska linia produktów probiotycznych zawierających bakterię Narine (Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402). Narine to opatentowany szczep probiotyczny odkryty w latach 60. w Armenii przez profesora Levona Erzinkyana. Szczep został wyizolowany ze smółki wnuczki profesora i nazwany na jej cześć. Produkty Narum oferują różne kombinacje szczepów – od czystego Narine (Narum podstawowy) przez wzbogacone formuły z E. coli Nissle 1917 (Narum Forte) po metabiotyk z gotowymi metabolitami (Narum Fast Caps). Wszystkie produkty Narum są suplementami diety legalnie dostępnymi w Polsce. 🌿

---

Narum Forte czy Narum Plus – który wybrać?

Wybór zależy od Twoich potrzeb. Narum Forte zawiera 3 szczepy w tym E. coli Nissle 1917, który w badaniach przedklinicznych wspiera barierę jelitową (białka tight junction ZO-1, ZO-2) i blokuje patogeny – często wybierany przy IBS, SIBO i nieszczelnych jelitach. Narum Plus zawiera 6 szczepów w tym 4 Lactobacillus + Bifidobacterium + Streptococcus thermophilus, ale bez E. coli Nissle – często wybierany po antybiotykach dla ogólnej odbudowy mikroflory. Kluczowa różnica: Forte = specjalistyczny (wsparcie bariery jelitowej, IBS), Plus = uniwersalny (szeroka odbudowa flory). Jeśli masz IBS lub SIBO, rozważ Forte. Jeśli po antybiotykach lub ogólne wsparcie, rozważ Plus. 💊

---

Czy Narum można stosować podczas antybiotykoterapii?

Narum można stosować podczas antybiotykoterapii – to jedna z wyjątkowych cech bakterii Narine. Narine ma bardzo wysoką odporność na wiele antybiotyków, co pozwala stosować go równocześnie z leczeniem antybiotykowym. Zalecany odstęp to 2-3 godziny między antybiotykiem a Narum (dla maksymalnej skuteczności). Dawkowanie podczas antybiotykoterapii: 2-3 kapsułki dziennie. Po zakończeniu antybiotykoterapii: zwiększ dawkę do 2-4 kapsułek dziennie przez 6-8 tygodni dla pełnej odbudowy mikroflory. Najczęściej wybierany produkt po antybiotykach: Narum Plus (6 szczepów, szeroka odbudowa). ⏰

---

Dlaczego Narine nazywają „zakazaną bakterią”?

Określenie „zakazana bakteria” ma historyczne pochodzenie. Narine był przez długi czas mało znany poza blokiem wschodnim – informacje o zastosowaniu przez radzieckich astronautów ujawniono dopiero w 2009 roku. „Zakazany” oznaczał: ukrywany przed Zachodem, nieznany w medycynie zachodniej. Dodatkowo wprowadzenie na rynek polski wymagało procedur rejestracyjnych w Sanepid. Określenie to jest także elementem marketingu wykorzystującym aurę tajemnicy. Prawda jest taka, że Narine nigdy nie był formalnie zakazany – po prostu był nieznany na Zachodzie. Obecnie Narine jest legalnie dostępny w Polsce jako suplement diety pod marką Narum. 🔒

---

Ile kosztuje Narum i gdzie kupić?

Ceny produktów Narum w Polsce (styczeń 2026): Narum podstawowy około 45 zł (30 kapsułek), Narum Forte około 50 zł, Narum Plus około 47 zł, Narum Fast Caps około 53 zł, Narum Mumio około 60 zł, Narum Baby około 50 zł. Najtańsze źródło: sklep producenta mynarum.com lub Allegro (często promocje z darmową dostawą Smart). Apteki i sklepy zielarskie mają ceny wyższe (47-69 zł) z uwagi na marżę. Narum można kupić: sklep online producenta, Allegro, apteki stacjonarne i internetowe, sklepy zielarskie, sklepy ze zdrową żywnością. Przechowywanie: w lodówce (temperatura poniżej 10°C). 💰

---

Czy Narum ma skutki uboczne?

Narum jest opisywany w źródłach jako jeden z bezpieczniejszych probiotyków – dziesiątki lat stosowania bez zgłoszeń poważnych skutków ubocznych w badaniach z krajów byłego ZSRR. Możliwe skutki uboczne są rzadkie (<5-10% użytkowników) i przemijające (2-5 dni): wzdęcia i gazy (szczególnie pierwsze 2-3 dni – organizm przyzwyczaja się), częstszy i łagodniejszy stolec (pierwsze 2-3 dni – proces normalizacji perystaltyki), przejściowa biegunka (rzadko, może być objawem oczyszczania). Rozwiązanie: zacznij od niższej dawki (1 kapsułka dziennie) i stopniowo zwiększaj co 3-5 dni. Objawy mijają samoistnie bez leczenia. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na składniki, ciężka immunosupresja (konsultacja z lekarzem), kobiety w ciąży i karmiące (konsultacja). ✅

---

Podsumowanie – czy Narum jest dla Ciebie?

Narum to polska linia produktów probiotycznych zawierających legendarną bakterię Narine (Lactobacillus acidophilus Er-2 szczep 317/402) odkrytą w latach 60. w Armenii. Szczep Narine ma unikalną historię (odkryty ze smółki wnuczki prof. Erzinkyana, stosowany w medycynie ZSRR przez dziesiątki lat, opisywany w źródłach ormiańsko-rosyjskich jako stosowany po Czarnobylu) i interesujące właściwości (odporność na antybiotyki, produkcja bakteriocyn, wsparcie bariery jelitowej). Linia Narum oferuje 9 różnych produktów dopasowanych do różnych potrzeb – od czystego Narine po specjalistyczne formuły z E. coli Nissle 1917 (Narum Forte) i metabiotyk (Narum Fast Caps).

Dla kogo Narum może być dobrym wyborem:

• IBS, SIBO, nieszczelne jelita → Narum Forte (E. coli Nissle wspiera barierę) jako wsparcie terapii gastroenterologicznej
• Po antybiotykach, ogólna odbudowa → Narum Plus (6 szczepów)
• Ostre infekcje → Narum Fast Caps jako wsparcie (metabiotyk, szybsze działanie)
• Profilaktyka → Narum podstawowy (czysty Narine)
• Niemowlęta 0-3 lat → Narum Baby (po konsultacji z pediatrą)

Kluczowe zasady:

• Dawka: 2-6 kapsułek dziennie (zależnie od produktu i celu)
• 15-20 min przed posiłkiem ☕
• Minimum 6-12 tygodni kuracji
• Przechowywać w lodówce (<10°C) ❄️
• Można stosować podczas antybiotykoterapii (odstęp 2-3h)

Bezpieczeństwo:

• Opisany w dziesiątkach badań i raportów klinicznych z krajów byłego ZSRR (60+ lat stosowania)
• Bez sygnałów poważnych działań niepożądanych
• Rzadkie i łagodne skutki uboczne (<5-10%, przemijające)

Ważne: Narum to suplement diety, nie lek. Przy chorobach przewlekłych (IBS, SIBO, IBD) stosuj jako wsparcie obok leczenia ustalonego przez gastroenterologa. Przy objawach alarmowych (krew w stolcu, spadek masy ciała, gorączka) pierwszym krokiem jest diagnostyka lekarska.

💬 Masz pytania o Narum?

Napisz w komentarzu – odpowiem i podpowiem, który produkt Narum może być najlepszy dla Twoich potrzeb.

---

👨‍⚕️ O autorze

Wiktor Smolarek – naturopata z 8-letnim doświadczeniem w pracy z klientami. W sklepie stacjonarnym i online Zdrowotka.pl obsłużył ponad 5000 osób szukających wsparcia w suplementacji, zdrowiu jelit, mikrobioty i probiotykach. Specjalizuje się w doborze probiotyków wspierających trawienie, IBS i naturalnych metodach wsparcia zdrowia układu pokarmowego.

---

⚠️ WAŻNE INFORMACJE

🚨 UWAGA – PRZECZYTAJ PRZED ZASTOSOWANIEM NARUM:

Ten tekst ma charakter edukacyjny na podstawie dostępnej literatury naukowej i doświadczenia praktycznego autora. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani zalecenia leczenia.

Narum jest suplementem diety, nie lekiem. Nie zastępuje leczenia farmakologicznego ani zdrowej diety.

Przy chorobach przewlekłych (IBS, SIBO, IBD, choroby zapalne jelit) Narum jest tylko wsparciem obok leczenia ustalonego przez gastroenterologa. Nie zastępuje diagnostyki ani terapii farmakologicznej.

Przy objawach alarmowych (krew w stolcu, spadek masy ciała, gorączka, niedokrwistość) pierwszym krokiem jest diagnostyka lekarska, a nie samoistne włączenie probiotyku.

Przed zastosowaniem Narum – szczególnie przy chorobach przewlekłych, przyjmowaniu leków na stałe, w ciąży, u dzieci – skonsultuj się z lekarzem.

Autor i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte wyłącznie na podstawie tego tekstu.

📚 Przeczytaj również:

O probiotykach i jelitach: → Narine i Narum – probiotyk, różnice, opinie lekarzy → Rola mikrobioty jelitowej w budowaniu odporności → Maślan sodu – co to jest, czy tyje, działanie

O zdrowiu jelit: → Jelito czcze – jaką pełni rolę w organizmie

O odporności: → Colostrum kozie vs wołowe – właściwości → Witamina D3 – naturalne wsparcie odporności

O stresie (oś jelito-mózg): → Ashwagandha – co to jest i jak działa → Jak naturalnie obniżyć kortyzol

O suplementacji: → Suplementy diety – co to jest, jak wybrać

---

📚 Bibliografia naukowa

Historia Narine:

1. Narex.pl, „What is the Narine bacterium?”, dostęp styczeń 2025. [narex.pl]
2. Narex.pl, „History of Narine”, dostęp styczeń 2025. [narex.pl]

Badania kliniczne Narine: 3. Milk Science (2004), „Lactobacillus acidophilus strain Narine – 40 years of research and applications”, Journal of the Japanese Society for Milk Science and Technology, 53(2):37-48.

Narine i Familial Mediterranean Fever: 4. Zakharyan R et al., „The Effect of Lactobacillus acidophilus Strain INMIA 9602 Er-2 317/402 Narine on Gut Prevotella in Familial Mediterranean Fever”, Letters in Applied Microbiology 2017;64(4):254-260. PubMed

E. coli Nissle 1917: 5. Sonnenborn U, „Escherichia coli strain Nissle 1917 – from bench to bedside and back: history of a special Escherichia coli strain with probiotic properties”, FEMS Microbiology Letters 2016;363(19). [PubMed]

E. coli Nissle i bariera jelitowa: 6. Ukena SN et al., „Probiotic Escherichia coli Nissle 1917 inhibits leaky gut by enhancing mucosal integrity”, PLoS ONE 2007;2(12):e1308. [PubMed]

Czarnobyl i Narine: 7. Hipoalergiczni.pl, „Odkrycie Erzinkyana: Ormiański naukowiec, szczep Narine – najsilniejsza bakteria na świecie”, dostęp styczeń 2025.

🛒 Sprawdź produkty Narum w Zdrowotka.pl: → Zobacz wszystkie produkty Narum

---

Data publikacji: 10 stycznia 2026 | Autor: Wiktor Smolarek, naturopata Zdrowotka.pl