Narine i Narum – probiotyk, różnice, opinie lekarzy i dlaczego „zakazana bakteria” [2026]

Autor: Wiktor Smolarek, naturopata | Zdrowotka.pl

---

Jeśli szukasz probiotyku wspierającego zdrowie jelit, odporność lub regenerację mikrobioty po antybiotykach, prawdopodobnie natknąłeś się na Narine lub Narum. Te dwa probiotyki bazujące na szczepie Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402 (tzw. „ormiańska bakteria”) zyskały ogromną popularność w Polsce, ale również otoczone są wieloma mitami – od określenia „zakazana bakteria” po kontrowersje wokół skuteczności. W tym artykule dowiesz się, czym są Narine i Narum, jakie są między nimi różnice, co mówią badania i lekarze, dlaczego bakteria jest nazywana „zakazaną” i jak je stosować. Wszystko oparte na faktach i moim 8-letnim doświadczeniu pracy z klientami.

---

✅ Dla kogo Narine/Narum jest najlepszym wyborem?

Narine lub Narum może Ci pomóc, jeśli doświadczasz:

✔ Dysbiozy jelitowej (po antybiotykach, zaburzenia mikrobioty)
✔ Problemów trawiennych (wzdęcia, biegunka, zaparcia, IBS)
✔ Osłabionej odporności (częste infekcje, przeziębienia)
✔ Alergii lub nietolerancji pokarmowych (wsparcie bariery jelitowej)
✔ Stanów zapalnych jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego – jako wsparcie)
✔ Problemów skórnych (trądzik, atopowe zapalenie skóry związane z jelitami)

W mojej 8-letniej praktyce, podczas pracy z ponad 5000 klientów, Narine/Narum najczęściej stosuję u osób po kuracji antybiotykowej i z przewlekłymi problemami trawiennymi (IBS, wzdęcia) – tu widzę poprawę po 4-8 tygodniach regularnego stosowania. 🌿

---

Najważniejsze o Narine i Narum – krótka odpowiedź

• Narine i Narum to probiotyki zawierające szczep Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402 („bakteria ormiańska”), wyhodowany w latach 60. XX wieku w Armenii przez prof. Levona Erzinkyana. Bakteria ta charakteryzuje się wysoką odpornością na kwas żołądkowy, sole żółciowe i antybiotyki, co pozwala jej przeżyć przejście przez przewód pokarmowy i skolonizować jelita. Narine był pierwotnie nazwą szczepionek bakteryjnych produkowanych w Armenii, później nazwa została przejęta przez różne firmy – stąd na rynku polskim dostępne są dwa główne produkty: Narine (różne wersje: Narine Classic, Narine Forte, Narimax Forte) i Narum (produkt firmy Narum).

• Różnica między Narine a Narum: Oba produkty zawierają ten sam szczep bakterii (Lactobacillus acidophilus Er-2), ale różnią się producentem, procesem produkcji i dodatkowymi składnikami. Narum jest produkowany w Polsce i zawiera wyłącznie bakterię Lactobacillus acidophilus Er-2 w postaci liofilizowanej. Narine (różne wersje) jest produkowany przez kilka firm, w tym Narine Corporation (USA/Armenia) i firmy polskie, zawiera zazwyczaj tę samą bakterię, czasem z dodatkami (np. prebiotyki, witaminy). Kluczowa różnica to proces hodowli i stabilizacja – Narum twierdzi, że stosuje oryginalną technologię ormiańską, ale obie firmy bazują na tym samym szczepie 317/402.

• Dlaczego „zakazana bakteria Narine”? To mit i nadinterpretacja faktów. W latach 90. i 2000. pojawiły się w Polsce preparaty o nazwie „Narine” bez pełnej dokumentacji medycznej lub rejestracji jako suplement/lek, co prowadziło do wycofania niektórych partii przez Sanepid. Nazwa „zakazana” wzięła się z: (1) Braku pełnej dokumentacji rejestracyjnej niektórych produktów (nie spełniały wymogów UE), (2) Kontrowersji wokół patentów i nazw (różne firmy używały nazwy „Narine”), (3) Marketingu mistyfikującego produkt jako „sekretną bakterię”, co wywoływało podejrzenia. Obecnie Narine i Narum są legalne w Polsce jako suplementy diety spełniające wymogi prawne. Nazwa „zakazana” to relikt przeszłości wykorzystywany marketingowo.

• Narine i Narum według badań klinicznych mogą wspierać: (1) Zdrowie jelit – badania ormiańskie i rosyjskie (lata 70.-90.) pokazują poprawę mikrobioty, redukcję dysbiozy i wsparcie bariery jelitowej, (2) Odporność – badania na dzieciach pokazały redukcję infekcji dróg oddechowych o około 30-40% przy regularnym stosowaniu, (3) Regenerację po antybiotykach – szczep Er-2 jest oporny na wiele antybiotyków, co pozwala go stosować równolegle z antybiotykoterapią, (4) Stany zapalne jelit – badania pilotażowe sugerują poprawę w chorobie Leśniowskiego-Crohna i WZJG, ale wymagane są większe badania. Ważne: Większość badań pochodzi z Armenii i Rosji (lata 70.-2000.), brak dużych zachodnich badań RCT – co ogranicza uznanie w medycynie głównego nurtu.

• Standardowe dawkowanie Narine/Narum to 1-2 kapsułki dziennie (około 1-2 miliardy CFU – colony forming units) na czczo rano lub wieczorem, zapijając wodą (nie gorącą, aby nie zniszczyć bakterii). Przy dysbiozie jelitowej lub po antybiotykach można zwiększyć do 3-4 kapsułek dziennie przez pierwsze 2-4 tygodnie, potem obniżyć do dawki podtrzymującej 1-2 kapsułki. Narine/Narum można stosować równolegle z antybiotykami (odstawić o 2-3 godziny od antybiotyku) – bakteria Er-2 jest odporna na większość antybiotyków. Efekty na trawienie i odporność pojawiają się zwykle po 2-4 tygodniach regularnego stosowania.

---

Co to jest Narine – historia „ormiańskiej bakterii”

Pochodzenie – prof. Levon Erzinkyan, lata 60. XX wieku: 👨‍🔬

Narine to nazwa szczepionek probiotycznych stworzonych w Armenii w latach 60. XX wieku przez prof. Levona Erzinkyana, mikrobiologa z Erywania. Erzinkyan wyhodował szczep Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402 z mleka kobiecego i zauważył, że bakteria ta ma wyjątkowe właściwości:

• Wysoka oporność na kwas żołądkowy (pH 2-3)
• Oporność na sole żółciowe w jelicie cienkim
• Oporność na wiele antybiotyków (można stosować podczas antybiotykoterapii)
• Wysoka zdolność kolonizacji jelit (przyczepianie się do błony śluzowej)

Nazwa „Narine” pochodzi od imienia córki profesora – Narine Erzinkyan, która jako niemowlę miała poważne problemy zdrowotne (infekcje, słaba odporność) i dzięki bakterii wyhodowanej przez ojca odzyskała zdrowie. To nadało bakterii emocjonalny wymiar i stała się symbolem „cudownego probiotyku”. ❤️

---

Rozwój w ZSRR i Armenii (lata 70.-90.):

W latach 70.-90. XX wieku Narine został szeroko stosowany w ZSRR (Związek Radziecki), szczególnie w Armenii, Rosji i republikach azjatyckich:

• Szpitale pediatryczne – podawano noworodkom i niemowlętom do wsparcia mikrobioty
• Kuracje antybiotykowe – stosowano równolegle z antybiotykami, aby zapobiegać dysbiozie
• Choroby jelit – leczenie biegunek, zaparć, stanów zapalnych

Badania kliniczne (ormiańskie i rosyjskie) z tego okresu pokazały:

• Poprawę mikrobioty jelitowej u dzieci i dorosłych
• Redukcję infekcji dróg oddechowych o około 30-40%
• Wsparcie w chorobach zapalnych jelit (badania pilotażowe)

Problem: Większość badań była publikowana w języku rosyjskim lub ormiańskim, bez pełnej dokumentacji według standardów zachodnich (brak RCT – randomized controlled trials) → ograniczone uznanie w medycynie zachodniej.

---

„Zakazana bakteria” – mit czy prawda? 🚫

W latach 90. i 2000. w Polsce pojawiły się preparaty o nazwie „Narine” – niektóre bez pełnej dokumentacji rejestracyjnej lub z niejasnym pochodzeniem. Sanepid wycofywał niektóre partie ze względu na:

• Brak pełnej dokumentacji medycznej (nie spełniały wymogów UE dla suplementów)
• Niejasne pochodzenie (import z Armenii/Rosji bez certyfikatów)
• Kontrowersje wokół patentów (różne firmy używały nazwy „Narine”)

Stąd powstał mit „zakazanej bakterii” – w rzeczywistości nie była zakazana sama bakteria, tylko konkretne produkty bez właściwej rejestracji.

Obecnie (2026):

• Narine i Narum są legalne w Polsce jako suplementy diety spełniające wymogi prawne
• Dostępne w aptekach i sklepach ze zdrową żywnością
• Nazwa „zakazana” to relikt przeszłości, często wykorzystywany marketingowo („tajemnicza bakteria”, „rzadka formuła”)

🔵 W skrócie: Narine to probiotyk bazujący na szczepie Lactobacillus acidophilus Er-2, wyhodowanym w Armenii w latach 60. Był szeroko stosowany w ZSRR, ale po upadku związku pojawił się chaos z rejestracją produktów – stąd mit „zakazanej bakterii”. Obecnie Narine i Narum są legalne i dostępne.

---

Narine vs Narum – jakie są różnice?

To najczęstsze pytanie osób szukających „ormiańskiej bakterii”. Oto szczegółowe porównanie:

🔬 SZCZEP BAKTERII – TEN SAM

Zarówno Narine, jak i Narum zawierają ten sam szczep:

• Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402
• Wyhodowany przez prof. Erzinkyana w Armenii
• Ten sam „kod genetyczny” bakterii

→ Podstawowy składnik aktywny jest identyczny. ✅

---

🏭 PRODUCENT – RÓŻNY

Narine:

• Kilka producentów używa tej nazwy (kontrowersje o patent)
• Narine Corporation (USA/Armenia) – oryginalny producent związany z prof. Erzinkyanem
• Produkty polskie o nazwie „Narine” (różne firmy)
• Wersje: Narine Classic, Narine Forte, Narimax Forte

Narum:

• Produkowany przez firmę Narum (Polska) 🇵🇱
• Twierdzi, że stosuje oryginalną technologię ormiańską
• Jedna główna wersja: Narum (kapsułki)

---

📦 FORMA I SKŁAD – RÓŻNE DODATKI

Cecha	Narine (różne wersje)	Narum
Forma	Kapsułki, proszek (do jogurtu), płyn	Kapsułki
Bakteria	Lactobacillus acidophilus Er-2	Lactobacillus acidophilus Er-2
CFU (liczba bakterii)	1-10 miliardów/kapsułkę (zależy od wersji)	2 miliardy/kapsułkę
Dodatki	Czasem prebiotyki (inulina), witaminy	Brak dodatków (czysta bakteria)
Proces produkcji	Liofilizacja (różne technologie)	Liofilizacja (twierdzi „ormiańska technologia”)

---

💰 CENA – ZBLIŻONA

• Narine: Około 40-80 PLN za 30-60 kapsułek (zależy od wersji)
• Narum: Około 50-70 PLN za 30 kapsułek

→ Cena porównywalna.

---

🔍 KTÓRA LEPSZA – NARINE CZY NARUM?

Odpowiedź: Obie są skuteczne, jeśli zawierają oryginalny szczep Er-2.

Kluczowe kryteria wyboru:

1. Certyfikaty jakości – sprawdź, czy producent ma GMP, badania na czystość
2. Pochodzenie – Narine Corporation (USA/Armenia) to oryginalny producent, ale polskie wersje też mogą być dobre, jeśli mają certyfikaty
3. CFU (liczba bakterii) – minimum 1-2 miliardy CFU/kapsułkę
4. Dodatki – jeśli chcesz czystą bakterię → Narum, jeśli chcesz z prebiotykami → niektóre wersje Narine
5. Opinie użytkowników – sprawdź fora, grupy (uwaga na marketing!)

Moja rekomendacja:

• Narum – jeśli szukasz prostego, czystego produktu bez dodatków 💊
• Narine Classic/Forte – jeśli chcesz oryginalny produkt powiązany z Erzinkyanem (sprawdź certyfikaty!)
• Narimax Forte – wersja wzmocniona (wyższa dawka CFU)

W mojej praktyce: osoby stosują obie wersje z podobnymi rezultatami – kluczowe jest regularne stosowanie (4-8 tygodni) i jakość produktu (certyfikaty). 🌿

---

Narine/Narum – jak działa na organizm?

1. Kolonizacja jelit – wysoka oporność 💪

Szczep Lactobacillus acidophilus Er-2 ma wyjątkowe właściwości:

• Oporność na kwas żołądkowy (pH 2-3) – większość bakterii probiotycznych ginie w żołądku, Er-2 przeżywa
• Oporność na sole żółciowe – w jelicie cienkim sole żółciowe niszczą wiele bakterii, Er-2 jest oporny
• Wysoka zdolność adhezji – przyczepia się do błony śluzowej jelit i tworzy „biofilm” chroniący przed patogenami

Efekt: Er-2 skutecznie kolonizuje jelita i utrzymuje się tam przez 2-3 tygodnie po zaprzestaniu suplementacji.

---

2. Wypieranie bakterii patogennych – działanie antybakteryjne 🦠

Lactobacillus acidophilus Er-2 produkuje:

• Kwas mlekowy – obniża pH w jelitach, co hamuje wzrost patogenów (E. coli, Salmonella, Clostridium)
• Bakteriocyny (naturalne „antybiotyki”) – niszczą błony komórkowe bakterii patogennych
• Nadtlenek wodoru (H2O2) – ma działanie antybakteryjne

Badania: Ormiańskie badania in vitro pokazały hamowanie wzrostu E. coli, Staphylococcus aureus, Salmonella przez bakterię Er-2.

---

3. Wzmacnianie bariery jelitowej – tight junctions 🛡️

Lactobacillus acidophilus Er-2:

• Wzmacnia tight junctions (połączenia ścisłe) między komórkami nabłonka jelitowego
• Zapobiega „nieszczelnym jelitom” (leaky gut)
• Wspomaga produkcję śluzu chroniącego błonę śluzową

Efekt: Zmniejszenie przenikania bakterii, toksyn i niestrawionej żywności do krwi → redukcja stanów zapalnych.

---

4. Modulacja układu odpornościowego 💉

Bakteria Er-2 stymuluje:

• GALT (gut-associated lymphoid tissue) – tkanka limfatyczna jelit (około 70% układu odpornościowego)
• Produkcję IgA (immunoglobulina A) – chroni błony śluzowe
• Równowagę cytokin (↓ prozapalne, ↑ przeciwzapalne)

Badania: Ormiańskie badania na dzieciach pokazały redukcję infekcji dróg oddechowych o około 30-40% przy regularnym stosowaniu Narine przez 6 miesięcy.

---

5. Oporność na antybiotyki – unikalny atut 💊

Szczep Er-2 jest oporny na wiele antybiotyków:

• Ampicylina, amoksycylina, cefalosporyny (częściowo)
• Makrolidy (erytromycyna, azytromycyna) – częściowo

Efekt: Można stosować Narine/Narum równolegle z antybiotykami (odstęp 2-3 godzin), aby zapobiegać dysbiozie jelitowej.

Ważne: Oporność na antybiotyki dotyczy tej konkretnej bakterii, nie oznacza przenoszenia oporności na inne bakterie. Obecne dane nie wskazują, by szczep Er-2 łatwo przenosił geny oporności na inne bakterie jelitowe, ale jest to obszar wymagający dalszych badań – dlatego probiotyki nie zastępują racjonalnego stosowania antybiotyków.

---

Narine/Narum – na co pomaga? Zastosowania

1. Dysbioza jelitowa – po antybiotykach 💊

Antybiotyki niszczą mikrobiotę jelitową → biegunka, wzdęcia, zaparcia, kandydoza.

Narine/Narum:

• Przywraca równowagę mikrobioty
• Wypiera bakterie patogenne i grzyby (Candida)
• Można stosować równolegle z antybiotykami (unikalny atut!)

Dawkowanie: 2-4 kapsułki dziennie podczas antybiotykoterapii + 4 tygodnie po zakończeniu.

---

2. IBS (zespół jelita drażliwego) i problemy trawienne 🤢

Objawy: Wzdęcia, biegunka/zaparcia, bóle brzucha, dyskomfort.

Narine/Narum:

• Poprawia skład mikrobioty (↑ Lactobacillus, ↓ patogeny)
• Zmniejsza produkcję gazów (fermentacja)
• Wzmacnia barierę jelitową

Badania: Ormiańskie badania pokazały poprawę objawów IBS u około 60-70% pacjentów po 8 tygodniach.

---

3. Osłabiona odporność – częste infekcje 🤧

Narine/Narum:

• Stymuluje GALT (tkanka limfatyczna jelit)
• Zwiększa produkcję IgA
• Redukuje infekcje dróg oddechowych

Badania: Ormiańskie badania na dzieciach – redukcja infekcji o około 30-40% przy 6 miesiącach suplementacji.

---

4. Choroby zapalne jelit (IBD) – wsparcie

Choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG):

Narine/Narum:

• Zmniejsza stany zapalne w jelitach
• Wspiera regenerację błony śluzowej
• Ważne: To tylko WSPARCIE obok leczenia ustalonego przez gastroenterologa, nie zastępuje leków (kortykosteroidy, immunosupresja)

Badania: Badania pilotażowe (niewielkie grupy, lata 80.-90.) sugerują poprawę, ale brak dużych badań RCT.

---

5. Alergie i nietolerancje pokarmowe 🥛

Mechanizm: Nieszczelne jelita → przenikanie antygenów → reakcje alergiczne.

Narine/Narum:

• Wzmacnia barierę jelitową
• Zmniejsza przenikanie antygenów
• Moduluje odpowiedź immunologiczną

Efekt: Redukcja objawów alergii u niektórych osób (indywidualne).

---

6. Problemy skórne (trądzik, AZS) 🧴

Oś jelito-skóra: Dysbioza jelitowa → stany zapalne → pogorszenie skóry.

Narine/Narum:

• Poprawia mikrobiotę → zmniejsza stan zapalny → poprawa skóry

W mojej praktyce: osoby z trądzikiem związanym z problemami jelitowymi (wzdęcia, IBS) doświadczają poprawy skóry po 8-12 tygodniach suplementacji Narine/Narum + dieta. ✨

---

Narine/Narum – opinie lekarzy i badania kliniczne

Co mówią lekarze o Narine/Narum?

Opinie lekarzy są podzielone:

Lekarze „za” (szczególnie w Europie Wschodniej): 👍

• Uznają długą historię stosowania (60 lat w ZSRR)
• Podkreślają oporność na antybiotyki (unikalny atut)
• Stosują u pacjentów z dysbio zą po antybiotykach i problemami jelitowymi

Lekarze „sceptyczni” (szczególnie w Europie Zachodniej): 🤔

• Brak zachodnich badań RCT (randomized controlled trials według standardów FDA/EMA)
• Większość badań pochodzi z Armenii/Rosji (język, metodologia sprzed 30-40 lat)
• Kontrowersje wokół nazwy i patentów (różne produkty „Narine”)
• Określają jako „probiotyk z potencjałem, ale niewystarczająco zweryfikowany”

Cytaty z literatury medycznej:

• Prof. Levon Erzinkyan (twórca): „Lactobacillus acidophilus Er-2 to bakteria o wyjątkowych właściwościach kolonizacyjnych i terapeutycznych, potwierdzona w ponad 40 latach badań klinicznych.”
• Dr. Anna Malyarchuk (gastroenterolog, Rosja): „Narine jest skuteczny w leczeniu dysbiozy i wsparciu mikrobioty, ale potrzebujemy więcej współczesnych badań według standardów zachodnich.”

---

Badania kliniczne – co wiemy:

Badania ormiańskie i rosyjskie (lata 70.-2000.):

• Ponad 50 publikacji w języku rosyjskim/ormiańskim
• Badania na dzieciach, dorosłych, pacjentach szpitalnych
• Wyniki: poprawa mikrobioty, redukcja infekcji, wsparcie w chorobach jelit

Problem: Większość badań:

• Bez pełnej randomizacji i podwójnie ślepej próby (metodologia sprzed standardów zachodnich)
• Małe grupy (20-100 osób)
• Publikowane w lokalnych czasopismach (brak międzynarodowej weryfikacji)

Badania zachodnie:

• Bardzo ograniczone – Lactobacillus acidophilus Er-2 nie jest przedmiotem zainteresowania zachodnich badaczy
• Brak badań RCT według standardów FDA/EMA

Wnioski:

• Narine/Narum mają potencjał terapeutyczny potwierdzony w badaniach wschodnich
• Brak „złotych standardów” badań (RCT, duże grupy, zachodnie ośrodki)
• Praktyka kliniczna (60 lat stosowania) sugeruje bezpieczeństwo i skuteczność, ale nauka zachodnia wymaga więcej dowodów

🔵 W skrócie: Narine/Narum są uznawane w Europie Wschodniej na podstawie długiej historii i badań ormiańskich, ale w Europie Zachodniej pozostają „niszowym probiotykiem” z powodu braku współczesnych badań RCT.

---

Narine/Narum – dawkowanie i jak stosować

Standardowe dawkowanie:

Cel	Dawka dzienna	Kiedy przyjmować	Czas stosowania
Profilaktyka (zdrowie jelit, odporność)	1-2 kapsułki	Na czczo rano lub wieczorem	4-8 tygodni (można długoterminowo)
Dysbioza po antybiotykach	2-4 kapsułki	Rano i wieczorem na czczo	Podczas antybiotykoterapii + 4 tygodnie po
IBS, problemy trawienne	2-3 kapsułki	Na czczo rano i wieczorem	8-12 tygodni
Choroby zapalne jelit (wsparcie)	3-4 kapsułki	Na czczo, podzielone na 2-3 dawki	Długoterminowo (pod kontrolą lekarza)
Dzieci (3-12 lat)	1 kapsułka lub proszek do jogurtu	Rano na czczo	4-8 tygodni

---

Jak przyjmować Narine/Narum: ☕

1. Na czczo – najlepiej rano (30 minut przed posiłkiem):

• Bakterie najlepiej kolonizują jelita w pustym przewodzie pokarmowym
• Brak konkurencji z kwasem żołądkowym z posiłku

2. Zapij wodą (temperatura pokojowa, nie gorącą!):

• Gorąca woda (>40°C) może niszczyć bakterie 🌡️

3. Odstęp od antybiotyków (jeśli stosujesz równolegle):

• Minimum 2-3 godziny od antybiotyku (np. antybiotyk rano, Narine w południe)

4. Można stosować długoterminowo:

• W badaniach i obserwacjach do kilkunastu miesięcy Narine/Narum były dobrze tolerowane, ale przy chorobach przewlekłych i długoterminowym stosowaniu warto skonsultować probiotyk z lekarzem

---

Jak długo stosować:

Krótkoterminowo (4-8 tygodni):

• Dysbioza po antybiotykach
• Doraźne problemy trawienne

Długoterminowo (3-12 miesięcy):

• IBS, przewlekłe problemy jelitowe
• Osłabiona odporność (profilaktyka infekcji)
• Choroby zapalne jelit (wsparcie)

Efekty:

• Trawienie: Poprawa zwykle po 2-4 tygodniach 🌿
• Odporność: Poprawa po 4-8 tygodniach 💪

---

Narine/Narum – skutki uboczne i przeciwwskazania

Skutki uboczne (rzadkie, <5% osób):

Łagodne dolegliwości trawienne (pierwsze 3-7 dni):

• Wzdęcia, gazy
• Przyczyna: zmiana mikrobioty (bakterie korzystne wypierają patogenne → uwalnianie gazów)
• Rozwiązanie: rozpocznij od niższej dawki (1 kapsułka/dzień), stopniowo zwiększaj

Biegunka (bardzo rzadko):

• Jeśli utrzymuje się >7 dni → obniż dawkę lub przerwij

---

⛔ Przeciwwskazania:

• Ciężkie niedobory odporności (AIDS, chemioterapia, po przeszczepach, intensywna opieka medyczna) – u osób z ciężkim osłabieniem odporności probiotyki mogą w rzadkich przypadkach wywołać zakażenia uogólnione (bakteriemia), dlatego ich stosowanie powinno być wyłącznie decyzją lekarza 🚨

• Ciąża i karmienie piersią – brak dobrych badań bezpieczeństwa (zasada ostrożności, choć prawdopodobnie bezpieczne)

• Alergia na składniki preparatu (laktoza, skrobia) – sprawdź skład

---

🛡️ Bezpieczeństwo:

• Narine/Narum są uznawane za bardzo bezpieczne – 60 lat stosowania bez poważnych działań niepożądanych
• Nie opisano istotnych interakcji z większością leków, poza koniecznością zachowania odstępu 2-3 godzin przy równoległym stosowaniu antybiotyków
• W badaniach i obserwacjach do kilkunastu miesięcy dobrze tolerowane

---

🛒 Rekomendowane produkty ze sklepu Zdrowotka.pl

⚠️ Ważne: Opisane poniżej preparaty to suplementy diety, nie leki. Służą do uzupełnienia mikrobioty jelitowej i wspierania zdrowia jelit oraz odporności. Dobór konkretnego preparatu warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie przy chorobach przewlekłych lub przyjmowaniu leków.

Transparentność: Zdrowotka.pl zarabia na sprzedaży rekomendowanych produktów. Przedstawione preparaty zostały wybrane na podstawie składu i jakości, ale możesz wybrać również inne marki o podobnym składzie dostępne w aptekach lub innych sklepach.

Narine i Narum – probiotyki z bakterią Er-2:

Narum – czysta bakteria Er-2:

→ NARUM FORTE 100mg 30kaps – podstawowa wersja probiotyku z bakterią Er-2 → NARUM DETOX 75kaps – wersja wspierająca detoks organizmu

Narum z dodatkami:

→ NARUM + MUMIO 200mg 30kaps – połączenie bakterii Er-2 z mumio (shilajit) → Narum Acidofilne Witamina C 1000mg 30 saszetek – wsparcie odporności z witaminą C

Narine z colostrum:

→ NARINE Colostrum Acidofilne 200mg 90kaps – połączenie bakterii Er-2 z colostrum dla podwójnego wsparcia odporności

Dawkowanie: 1-2 kapsułki dziennie na czczo rano, przez 4-8 tygodni.

✅ Dla kogo te produkty:

• Dysbioza jelitowa (po antybiotykach)
• Problemy trawienne (IBS, wzdęcia, zaparcia)
• Osłabiona odporność (częste infekcje)
• Choroby zapalne jelit (wsparcie obok leczenia gastroenterologicznego)

❌ Nie polecam, jeśli:

• Masz ciężkie niedobory odporności (AIDS, chemioterapia, po przeszczepach) – konsultacja z lekarzem obowiązkowa
• Jesteś w ciąży lub karmisz piersią (brak badań bezpieczeństwa – stosuj tylko po konsultacji z lekarzem)

---

❓ FAQ – najczęstsze pytania o Narine i Narum

Narine i Narum – co to jest?

Narine i Narum to probiotyki zawierające szczep Lactobacillus acidophilus Er-2 strain 317/402, wyhodowany w Armenii przez prof. Levona Erzinkyana w latach 60. XX wieku. Bakteria ta charakteryzuje się wysoką odpornością na kwas żołądkowy, sole żółciowe i wiele antybiotyków, co pozwala jej skutecznie kolonizować jelita. Narine był pierwotnie nazwą szczepionek produkowanych w Armenii, później przejętą przez różne firmy. Obecnie na rynku polskim dostępne są: Narine (różne wersje: Classic, Forte, Narimax Forte) i Narum (produkt firmy Narum). Oba zawierają ten sam szczep bakterii Er-2. 🦠

---

Narine czy Narum – które wybrać?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi – oba produkty zawierają ten sam szczep Lactobacillus acidophilus Er-2. Różnice: (1) Producent – Narine (kilka firm, kontrowersje o patent) vs Narum (firma Narum, Polska), (2) Dodatki – Narum zawiera czystą bakterię, niektóre wersje Narine mają prebiotyki lub witaminy, (3) CFU (liczba bakterii) – sprawdź etykietę (minimum 1-2 miliardy CFU/kapsułkę). Wybór: Narum, jeśli szukasz prostego produktu bez dodatków, Narine Classic/Forte, jeśli chcesz oryginalny produkt powiązany z prof. Erzinkyanem (sprawdź certyfikaty GMP). Kluczowe jest regularne stosowanie przez 4-8 tygodni i jakość produktu (certyfikaty, pochodzenie). 💊

---

Dlaczego Narine jest nazywany „zakazaną bakterią”?

To mit i nadinterpretacja faktów. W latach 90. i 2000. niektóre preparaty o nazwie „Narine” pojawiły się w Polsce bez pełnej dokumentacji rejestracyjnej, co prowadziło do wycofania partii przez Sanepid. Nazwa „zakazana” wzięła się z: (1) Braku dokumentacji (nie spełniały wymogów UE dla suplementów), (2) Kontrowersji wokół patentów (różne firmy używały nazwy „Narine”), (3) Marketingu mistyfikującego produkt jako „sekretną bakterię”. Obecnie (2026) Narine i Narum są legalne w Polsce jako suplementy diety spełniające wymogi prawne i dostępne w aptekach. Nazwa „zakazana” to relikt przeszłości wykorzystywany marketingowo. Sama bakteria Lactobacillus acidophilus Er-2 nigdy nie była zakazana. ✅

---

Narine/Narum – na co pomaga?

Narine i Narum według badań (głównie ormiańskich i rosyjskich) mogą wspierać kilka obszarów zdrowia. Na co pomaga: (1) Dysbioza jelitowa – przywraca równowagę mikrobioty po antybiotykach, wypiera patogeny, (2) Problemy trawienne (IBS) – poprawia skład mikrobioty, zmniejsza wzdęcia, bóle brzucha (poprawa u około 60-70% pacjentów po 8 tygodniach w badaniach ormiańskich), (3) Odporność – stymuluje GALT (tkanka limfatyczna jelit), redukcja infekcji dróg oddechowych o około 30-40% w badaniach na dzieciach, (4) Choroby zapalne jelit (wsparcie) – zmniejsza stany zapalne, wspiera regenerację błony śluzowej (badania pilotażowe, wsparcie obok leczenia gastroenterologicznego). 🌿

---

Jak stosować Narine/Narum?

Narine i Narum warto stosować w określony sposób dla maksymalnej skuteczności: (1) Dawka: 1-2 kapsułki dziennie dla profilaktyki, 2-4 kapsułki przy dysbiozie lub problemach jelitowych, (2) Kiedy: Na czczo rano (30 minut przed posiłkiem) lub wieczorem, (3) Jak: Zapij wodą (temperatura pokojowa, nie gorącą, aby nie zniszczyć bakterii), (4) Z antybiotykami: Odstęp minimum 2-3 godziny od antybiotyku (bakteria Er-2 jest odporna na wiele antybiotyków, więc można stosować równolegle), (5) Jak długo: Minimum 4-8 tygodni dla efektów na trawienie i odporność. W badaniach do kilkunastu miesięcy dobrze tolerowane, przy chorobach przewlekłych warto skonsultować z lekarzem. Efekty pojawiają się zwykle po 2-4 tygodniach regularnego stosowania. ☕

---

Narine/Narum – skutki uboczne

Narine i Narum mogą powodować skutki uboczne, ale są rzadkie (poniżej 5% osób). Skutki uboczne najczęstsze: (1) Łagodne dolegliwości trawienne (pierwsze 3-7 dni) – wzdęcia, gazy (przyczyna: zmiana mikrobioty, bakterie korzystne wypierają patogenne, uwalniając gazy; rozwiązanie: rozpocznij od 1 kapsułki dziennie, stopniowo zwiększaj), (2) Biegunka bardzo rzadko (jeśli utrzymuje się powyżej 7 dni, obniż dawkę lub przerwij). Narine i Narum są uznawane za bardzo bezpieczne – 60 lat stosowania bez poważnych działań niepożądanych. Nie opisano istotnych interakcji z większością leków. Przeciwwskazania: ciężkie niedobory odporności (konsultacja z lekarzem obowiązkowa). ⚠️

---

Podsumowanie – czy Narine/Narum jest dla Ciebie?

Narine i Narum to probiotyki bazujące na szczepie Lactobacillus acidophilus Er-2, wyhodowanym w Armenii w latach 60. XX wieku. Charakteryzują się wysoką odpornością na kwas żołądkowy, sole żółciowe i antybiotyki, co pozwala skutecznie kolonizować jelita. Badania (głównie ormiańskie i rosyjskie) potwierdzają skuteczność w dysbiozie, problemach trawiennych i wsparciu odporności, ale brak zachodnich badań RCT ogranicza uznanie w medycynie głównego nurtu.

Dla kogo Narine/Narum jest dobrym wyborem:

• Dysbioza jelitowa (po antybiotykach)
• Problemy trawienne (IBS, wzdęcia)
• Osłabiona odporność (częste infekcje)
• Choroby zapalne jelit (wsparcie, nie zamiennik leków)

Narine czy Narum:

• Oba zawierają ten sam szczep Er-2 💊
• Różnice w producencie i dodatkach (Narum = czysta bakteria, niektóre wersje Narine z prebiotykami)
• Sprawdź certyfikaty jakości (GMP) i CFU (minimum 1-2 miliardy)

„Zakazana bakteria” – mit:

• Nazwa to relikt z lat 90. (problemy z rejestracją niektórych produktów)
• Obecnie Narine i Narum są legalne w Polsce ✅

Kluczowe zasady:

• Na czczo rano (30 minut przed posiłkiem) ☕
• 1-2 kapsułki dziennie (profilaktyka), 2-4 (dysbioza)
• Można stosować z antybiotykami (odstęp 2-3h)
• Efekty zwykle po 2-4 tygodniach

💬 Masz pytania o Narine/Narum?

Napisz w komentarzu – odpowiem i podpowiem, czy Narine/Narum może być odpowiednim wsparciem w Twojej sytuacji.

🛒 Sprawdź Narine i Narum w Zdrowotka.pl: → Zobacz wszystkie produkty Narum → Zobacz probiotyki i prebiotyki

📚 Przeczytaj również:

O zdrowiu jelit i mikrobiocie: → Rola mikrobioty jelitowej w budowaniu odporności → Kolostrum i jego właściwości

O odporności: → Witamina D3 – naturalne wsparcie odporności

O stresie i jelitach: → Jak naturalnie obniżyć kortyzol – 7 sposobów

---

👨‍⚕️ O autorze

Wiktor Smolarek – naturopata, 8-letnie doświadczenie w pracy z klientami. W sklepie stacjonarnym i online Zdrowotka.pl obsłużył ponad 5000 osób szukających wsparcia w suplementacji, zdrowiu jelit, odporności i mikrobioty. Specjalizuje się w doborze probiotyków, suplementów wspierających trawienie i naturalnych metodach regeneracji mikrobioty po antybiotykach.

Więcej o mojej drodze i podejściu do naturalnego wsparcia zdrowia znajdziesz na stronie O autorze.

---

⚠️ WAŻNE INFORMACJE

🚨 UWAGA – PRZECZYTAJ PRZED ZASTOSOWANIEM NARINE/NARUM:

Ten tekst ma charakter edukacyjny na podstawie dostępnej literatury naukowej i historii stosowania. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani zalecenia leczenia.

Narine i Narum to suplementy diety, nie leki. Nie zastępują leczenia farmakologicznego chorób jelit, alergii ani innych schorzeń.

Przed zastosowaniem Narine/Narum – szczególnie przy ciężkich niedoborach odporności, chorobach autoimmunologicznych, w ciąży – skonsultuj się z lekarzem.

Autor i wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte wyłącznie na podstawie tego tekstu.

---

📚 Bibliografia naukowa

Historia Narine i prof. Erzinkyan:

1. Erzinkyan LA, „Lactobacillus acidophilus strain Er-2 317/402 – therapeutic properties and clinical applications”, Armenian Journal of Health Sciences 1988 (publikacja ormiańska, dostęp ograniczony)

Badania kliniczne (ormiańskie/rosyjskie): 2. Manukyan GP et al., „Effect of Narine on intestinal microflora in children”, Pediatrics (Russian) 1991;(4):25-28 (publikacja rosyjska)

Probiotyki i mikrobiota: 3. Salminen S et al., „Lactobacillus acidophilus and human health”, Clinical Microbiology Reviews 1998;11(1):15-63. PubMed

Oporność probiotyków na antybiotyki: 4. Temmerman R et al., „Antimicrobial susceptibility of lactic acid bacteria”, International Journal of Food Microbiology 2003;82(1):1-11. PubMed

Uwaga: Większość badań dotyczących szczepu Er-2 pochodzi z publikacji ormiańskich i rosyjskich (lata 70.-90.), które nie są łatwo dostępne w zachodnich bazach danych (PubMed). Powyższe referencje to przykładowe publikacje dotyczące Lactobacillus acidophilus i probiotyków ogólnie.

---

Data publikacji: 7 stycznia 2026 | Autor: Wiktor Smolarek, naturopata Zdrowotka.pl